ΕΚΟΥΣΙΑ ΠΛΑΝΗ
-
Μια μετριοπαθής αλλά ανέλπιδα άποψη | του Κώστα Θεολόγου
Οι παρακάτω καταστάσεις και «φαινόμενα» μπορούν να ιδωθούν ως δομικές αποτυχίες του κράτους ή ως «σκάνδαλα». Ο χαρακτηρισμός ή η ιεράρχηση της θεσμικής σημασίας τους δεν είναι απόλυτη, επειδή εξαρτάται…
-
Γκαμπριέλ Ταρντ: Το ΕΚΤ και το ΕΜΠ φέρνουν στο προσκήνιο έναν «ξεχασμένο» κλασικό | Βάλια Καϊμάκη
Με την έκδοση του ηλεκτρονικού βιβλίου «Gabriel Tarde on Technology, Politics, and the Crowd» (Ο Γκαμπριέλ Ταρντ για την Τεχνολογία, την Πολιτική και το Πλήθος), η υπηρεσία ePublishing του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και…
-
Η ανθρώπινη συνεργασία ως φυσική της ύλης | του Κώστα Θεολόγου
Η Κοινωνιολογία είχε βαφτιστεί Κοινωνική Φυσική, το 1839 από τον θετικιστή φιλόσοφο Αύγουστο Κοντ (1798-1857). Συχνά εντοπίζω ερμηνευτική αξία σε αναλογικές συσχετίσεις του κοινωνικού με τις θετικές επιστήμες. Μέσα από την ενοποίηση…
-
Κούφιο δίκαιο και βαρύγδουπες αναλύσεις | του Κώστα Θεολόγου
Με το απαράμιλλο φιλοσοφημένο ύφος του διεισδυτικού πολυπράγμονος αιγυπτιώτη ιστορικού και χρονικογράφου Νίκου Τσιφόρου (1909-1970) ήρθα σε επαφή εξ απαλών ονύχων· από προσχολική ηλικία ξεφύλλιζα το «Ρομάντζο» (1934-1990), περιοδικό που αγόραζε η…
-
Υπάρχουν και ερασιτέχνες «ανησυχούντες» | του Κώστα Θεολόγου
Είναι άραγε η αλήθεια μία ή πολλές και διάφορες; Το ερώτημα αφορά τη γνώση, την ηθική, την πολιτική και την ίδια την έννοια της πραγματικότητας. Η θέση ότι η αλήθεια…
-
Νεοτερικότητα και Μοντερνισμός: Καταγραφές και Διευκρινίσεις
Ο συλλογικός τόμος «Νεοτερικότητα και Μοντερνισμός: Καταγραφές και Διευκρινίσεις» προέκυψε από την ημερίδα που οργάνωσε ο Καθηγητής ΕΜΠ Κώστας Θεολόγου ως Συντονιστής της Θεματικής Ενότητας ΕΠΟ 41 (Κοινωνική θεωρία και νεωτερικότητα)…
-
Αναζητώντας αντίδοτο στους κακούς λογισμούς | του Κώστα Θεολόγου
Οι φίλοι μου παππούληδες στον Aθω μού έμαθαν ότι ο λογισμός είναι ιδέες, εικόνες και ενθυμήσεις που ξεπηδάνε στη φαντασία μας. Οι λογισμοί διακρίνονται σε καλούς και «εκ του πονηρού».…
-
Η κουλτούρα της κοινότητας στο φαγητό | του Κώστα Θεολόγου
Στο χαμόσπιτο του εβραίικου μαχαλά, όπου γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη, μαγείρευε πιο πολύ η πόντια γιαγιά μας, σχετικά απλά «πιάτα» να το πω, με την ορολογία του συρμού. Του παππού του…
-
H βροχή στη λογοτεχνία και στην ελληνική πραγματικότητα | του Κώστα Θεολόγου
Η βροχή ακουγόταν όλη νύχτα να πέφτει με το τουλούμι λες και μόνο νερό υπήρχε από πάνω μας στον ουρανό. Στα Άνθη του Κακού (Les Fleurs du mal, 1857) ο…
-
Ο κρίσιμος 4ος αιώνας για την ελληνική ορθοδοξία | του Κώστα Θεολόγου
Ο πρώτος χριστιανός ηγεμόνας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, Μέγας Κωνσταντίνος (306–337), το 330 μ.Χ. μετέφερε την αυτοκρατορική πρωτεύουσα από τη Ρώμη στο Βυζάντιο, το ανατολικότερο σταυροδρόμι του εμπορίου μεταξύ Ανατολής και…
-
Να μην έχεις ύφος όταν εξομολογείσαι | του Κώστα Θεολόγου
Οι δημόσιες ομολογίες λειτουργούν ως τελετουργίες εξαγνισμού, ενισχύουν μια κουλτούρα δημόσιας αυτοενοχοποίησης και υπό αυτό το πρίσμα η «ομολογία» δεν υπηρετεί την αλήθεια, αλλά τη συμμόρφωση και το εξηγώ παρακάτω.…
-
Ο λαϊκισμός είναι vox populi | του Κώστα Θεολόγου
Ο λαϊκισμός ευρέως χρησιμοποιείται, αλλά σπάνια γίνεται κατανοητός σφαιρικά· για όρος που εμφανίζεται τόσο συχνά από τόσους πολλούς οι κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες τού έχουν αποδώσει ελάχιστη προσοχή. Αυτό είναι…
-
Οι προτεστάντες και τα εμπορικά Χριστούγεννα | του Κώστα Θεολόγου
Ενας συνάδελφος και φίλος με αποκάλεσε προτεστάντη επειδή οργανώνω με πειθαρχία, συνέπεια και επιμονή τα καθήκοντά μου. Ανακαλώντας αυτό που προσφυώς υποστηρίζει η έξοχη Μαρία Ευθυμίου στα μαθήματά της, ότι οι προτεστάντες κυβερνούν τον…
-
Κατανοώντας τη νεοελληνική κατάντια | του Κώστα Θεολόγου
Με σεβασμό και ενδιαφέρον πήρα στα χέρια το βιβλίο του πρώην υπουργού και πανεπιστημιακού Τάσου Γιαννίτση (γενν. 1944) Ελλάδα, 1953-2024: Χρόνος και πολιτική οικονομία (Πατάκη, 2025) και ανακάλεσα αυτομάτως στη…
-
Τo Caffè Greco και τα real estate funds | του Κώστα Θεολόγου
Μετά από 265 χρόνια λειτουργίας, το ιστορικό καφέ Antico Caffè Greco της Ρώμης, στη διάσημη εμπορική Via dei Condotti, κοντά στην Piazza di Spagna, έκλεισε οριστικά, επειδή η αύξηση του…
-
Παραινέσεις εκ του ασφαλούς | του Κώστα Θεολόγου
Στα μέσα επικοινωνιακής δικτύωσης αποτυπώνουμε μια ψηφιακή εκδοχή μας, την οποία τρόπον τινά κατασκευάζουμε θέλοντας να μιμηθούμε διάφορους γκουρού ή ανεκδιήγητους γκαουλάιτερ, τους οποίους αποκαλούμε influencer. Μια συμβουλή που αποδίδεται…
-
Πραγματικότητα, ιδεολογία και ανυπακοή | του Κώστα Θεολόγου
Ο Πυθαγόρας ο Σάμιος (περ. 570-496 π.Χ.) υπήρξε σημαντικότατος προσωκρατικός φιλόσοφος, μαθηματικός και μουσικολόγος· παντρεύτηκε την κατά 30 χρόνια μικρότερή του μαθήτρια, Θεανώ, φιλόσοφο και αστρονόμο από τους Θούριους της…
-
Η επικαιρότητα, η προπαγάνδα και …το κουνέλι | του Κώστα Θεολόγου
Η πόλωση και η αντιδικία χαρακτηρίζουν τη συζήτηση που απασχολεί την κοινή γνώμη· η συζήτηση είναι πολυπαραμετρική. Ένα βασικό θέμα αφορά στην ακρίβεια και στην καθημερινή διαβίωσή μας. Οι αυξημένες…
-
Περί τις αξίες του αθλητισμού | του Κώστα Θεολόγου
Πολλοί δήθεν διανοούμενοι κατακρίνουν τη σωματική ρώμη, τα μούσκουλα, όπως λένε, και τη διάκριση στον αθλητισμό, διότι δεν περιλαμβάνουν κάτι το ανώτερο ή ευγενές. Οι Άγγλοι έχουν μια ωραία έκφραση,…
-
Νοσταλγώντας τον πατέρα | του Κώστα Θεολόγου
Φορούσε άσπρο πουκάμισο λόγω εργασίας. Εννοείται ότι το άλλαζε φρεσκοσιδερωμένο κάθε μέρα. Μύριζε λουκουμάδες, κανέλλα, σαντιγί, πορτοκαλάδα ή Ταμ-Ταμ. Κάθε μέρα έφευγε για δουλειά, πολύωρη, σερβιτόρος στην πλατεία Αριστοτέλους. Ήταν…