Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Νέα παρέμβαση της Ελλάδας στον ΟΗΕ – Στο επίκεντρο τα θαλάσσια δικαιώματα της Κρήτης

Νέα επίσημη παρέμβαση στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών πραγματοποίησε η Ελλάδα σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δεν παράγει έννομα αποτελέσματα σε βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Η επιστολή, η οποία φέρει ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 2026, υπογράφεται από τη μόνιμη αντιπρόσωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυ Αγλαΐα Μπαλτά.

Το περιεχόμενό της δημοσιοποιήθηκε εκτενώς σήμερα, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, επαναφέροντας στο προσκήνιο ένα ζήτημα με άμεση γεωγραφική και στρατηγική σημασία για την Κρήτη.

Τι υποστηρίζει η Ελλάδα

Σύμφωνα με την ελληνική επιστολή, η φερόμενη επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει, κατά την ελληνική θέση, τη νομική αξιολόγηση της συμφωνίας.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι το μνημόνιο παραβλέπει την επήρεια ελληνικών νησιών στη διαμόρφωση θαλάσσιων ζωνών.

Παράλληλα, επαναλαμβάνει ότι τα σχετικά ζητήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται με βάση το ισχύον διεθνές δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.

Γιατί αφορά άμεσα την Κρήτη

Η Κρήτη βρίσκεται στο επίκεντρο της συγκεκριμένης διπλωματικής αντιπαράθεσης λόγω της γεωγραφικής της θέσης ανάμεσα στην Ελλάδα και τη βόρεια Αφρική.

Η δυνατότητα των νησιών να διαθέτουν υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη αποτελεί βασικό στοιχείο της ελληνικής επιχειρηματολογίας.

Η συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης του 2019 αφορά τη χάραξη θαλάσσιας οριοθέτησης, την οποία η Αθήνα απορρίπτει, θεωρώντας ότι αγνοεί δικαιώματα ελληνικών νησιών.

Ξεχωριστό ζήτημα οι λιβυκές διεκδικήσεις

Η ελληνική επιστολή αναφέρεται επίσης σε θαλάσσιες διεκδικήσεις που έχουν διατυπωθεί από τη Λιβύη.

Οι ελληνικές αρχές τις χαρακτηρίζουν νομικά αβάσιμες, επαναλαμβάνοντας προηγούμενες διπλωματικές θέσεις.

Πρόκειται για ξεχωριστό ζήτημα από την ίδια τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης, παρότι τα δύο θέματα συνδέονται γεωγραφικά και διπλωματικά.

Η σημασία της κατάθεσης στον ΟΗΕ

Η επίσημη κατάθεση και κυκλοφορία μιας επιστολής στα Ηνωμένα Έθνη επιτρέπει την καταγραφή της θέσης ενός κράτους στα διεθνή διπλωματικά έγγραφα.

Δεν ισοδυναμεί, ωστόσο, με απόφαση διεθνούς δικαστηρίου ούτε με οριστική επίλυση μιας διαφοράς θαλάσσιας οριοθέτησης.

Η αντίθεση της Ελλάδας στο μνημόνιο αποτελεί πάγια θέση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, ενώ η Τουρκία και η λιβυκή πλευρά έχουν διατυπώσει διαφορετικές θέσεις για τη συμφωνία και τις θαλάσσιες διεκδικήσεις τους.

Το ενδιαφέρον για την ανατολική Μεσόγειο

Η υπόθεση συνδέεται με τις ευρύτερες εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο, τις θαλάσσιες ζώνες και τις δυνατότητες αξιοποίησης ενεργειακών πόρων.

Για την Κρήτη, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των θαλάσσιων περιοχών που εκτείνονται νότια του νησιού.

Η συνέχεια θα εξαρτηθεί από τις διπλωματικές κινήσεις των εμπλεκόμενων κρατών και τις διαδικασίες που ενδεχομένως ακολουθηθούν σε διεθνές επίπεδο.