Πανελλήνιες: Ο καθοριστικός ρόλος των γονέων στην ψυχολογική στήριξη των παιδιών | του Βαγγέλη Βαρνακιώτη

Οι Πανελλήνιες εξετάσεις αποτελούν μία από τις πιο απαιτητικές περιόδους στη ζωή ενός εφήβου. Η πίεση της προετοιμασίας, ο φόβος της αποτυχίας, οι υψηλές προσδοκίες και η αγωνία για το μέλλον δημιουργούν ένα έντονα φορτισμένο ψυχολογικό περιβάλλον. Μέσα σε αυτή τη δύσκολη διαδρομή, ο ρόλος της οικογένειας και κυρίως των γονέων είναι καθοριστικός.

Η ψυχολογική υποστήριξη δεν σημαίνει πίεση για καλύτερες επιδόσεις. Αντίθετα, σημαίνει ασφάλεια, κατανόηση και εμπιστοσύνη.

Οι έφηβοι δεν χρειάζονται επιπλέον άγχος

Πολλά παιδιά βιώνουν τις Πανελλήνιες σαν μια «τελική κρίση» που θα καθορίσει ολόκληρη τη ζωή τους. Όταν αυτή η αντίληψη ενισχύεται και μέσα από το οικογενειακό περιβάλλον, το άγχος πολλαπλασιάζεται.

Φράσεις όπως:

«Διάβασε περισσότερο»
«Μην αποτύχεις»
«Είναι η πιο σημαντική στιγμή της ζωής σου»
μπορεί να λειτουργήσουν πιεστικά, ακόμη κι αν λέγονται με καλή πρόθεση.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι μαθητές έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από ψυχραιμία και συναισθηματική σταθερότητα, παρά από συνεχή υπενθύμιση της ευθύνης που κουβαλούν.

Ο γονέας ως “σταθερό σημείο”

Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων, το παιδί χρειάζεται να νιώθει ότι το σπίτι παραμένει ένας ασφαλής χώρος. Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά όταν:

• ακούνε χωρίς κριτική,
• αποφεύγουν τις συγκρίσεις με άλλα παιδιά,
• ενθαρρύνουν χωρίς υπερβολικές απαιτήσεις,
• δείχνουν εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του,
• αναγνωρίζουν την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα.

Ακόμη και μια απλή φράση όπως «είμαστε περήφανοι για την προσπάθειά σου» μπορεί να λειτουργήσει πιο υποστηρικτικά από οποιαδήποτε συμβουλή.

Η διαχείριση του άγχους στο σπίτι

Το οικογενειακό κλίμα επηρεάζει άμεσα την ψυχολογία του μαθητή. Οι εντάσεις, οι καβγάδες ή η υπερβολική ενασχόληση με τις εξετάσεις μπορούν να αυξήσουν το στρες.

Χρήσιμες πρακτικές είναι:

• ένα ήρεμο καθημερινό πρόγραμμα,
• σωστή διατροφή και ύπνος,
• μικρά διαλείμματα χαλάρωσης,
• αποφυγή υπερβολικής πίεσης τις τελευταίες ημέρες,
• περιορισμός δραματικών συζητήσεων για «βάσεις» και «αποτυχίες».

Οι γονείς πρέπει επίσης να θυμούνται ότι το άγχος είναι «μεταδοτικό». Όσο πιο ψύχραιμοι παραμένουν οι ίδιοι, τόσο περισσότερο βοηθούν το παιδί τους.

Οι Πανελλήνιες δεν καθορίζουν την αξία ενός παιδιού

Ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που πρέπει να λάβει ένας έφηβος είναι ότι η προσωπική του αξία δεν εξαρτάται από έναν βαθμό ή από μια σχολή.

Οι εξετάσεις είναι ένας σημαντικός σταθμός, όχι όμως η μοναδική ευκαιρία στη ζωή. Υπάρχουν πολλοί δρόμοι, δεύτερες ευκαιρίες και διαφορετικές μορφές επιτυχίας.

Τα παιδιά που αισθάνονται ότι αγαπιούνται και στηρίζονται ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, αντιμετωπίζουν την πίεση με μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα.

Η δύναμη της παρουσίας

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι μαθητές δεν ζητούν «λύσεις». Ζητούν παρουσία. Έναν άνθρωπο που θα τους ακούσει, θα τους ηρεμήσει και θα τους θυμίσει ότι δεν είναι μόνοι.

Και τελικά, ίσως αυτή να είναι η πιο σημαντική συμβολή των γονέων στις Πανελλήνιες:
να βοηθήσουν το παιδί να περάσει αυτή τη δοκιμασία χωρίς να χάσει την πίστη στον εαυτό του.