Άγιος Νικόλαος: Όταν τελειώνει η σεζόν, αρχίζουν τα δύσκολα… | του Βαγγέλη Βαρνακιώτη

Η τουριστική σεζόν στον Άγιο Νικόλαο έκλεισε. Η πόλη άρχισε να φοράει τα Χειμωνιάτικά της. Λευκά χαρτιά, χρωματιστά χαρτόνια και εφημερίδες στα τζάμια των καταστημάτων. Ρολά κατεβασμένα, πόρτες κλειδωμένες, πολλές βιτρίνες που μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες έσφυζαν από ζωή, τώρα στέκουν σιωπηλές.

Σαν να πάγωσε ξαφνικά η καθημερινότητα.

Μαζί με το τέλος της σεζόν έρχεται και η αμηχανία για τον χειμώνα που ακολουθεί. Στα καφενεία, στις καφετέριες και στις ταβέρνες, οι συζητήσεις μοιάζουν σχεδόν ίδιες. Το αντικείμενο είναι ένα: η οικονομική επιβίωση των επόμενων μηνών.

Επαγγελματίες που κλείνουν τις επιχειρήσεις τους μέχρι την επόμενη Ανοιξη, εργαζόμενοι που μένουν χωρίς δουλειά, οικογένειες που προσπαθούν να υπολογίσουν πώς θα τα βγάλουν πέρα. Και στη μέση όλων αυτών, ένα ταμείο ανεργίας που για πολλούς δεν αρκεί ούτε για να καλύψει τις βασικές ανάγκες.

Τρεις μήνες επιδότησης ανεργίας, όταν ο χειμώνας διαρκεί πολύ περισσότερο. Και από την άλλη, η ακρίβεια που δεν κάνει διακοπές. Σούπερ μάρκετ, λογαριασμοί, ενοίκια, καύσιμα, καθημερινές υποχρεώσεις. Όλα συνεχίζουν να κοστίζουν, ακόμη κι όταν το εισόδημα σταματά.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι απλώς πότε θα ανοίξουν ξανά τα καταστήματα και πότε θα επιστρέψουν οι τουρίστες.

Το πραγματικό ερώτημα είναι τι γίνεται με τους ανθρώπους αυτής της πόλης τους μήνες που ο τουρισμός αποχωρεί.

Μπορεί μια πόλη να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε λίγους μήνες έντονης οικονομικής δραστηριότητας και να αφήνει τους κατοίκους της να αναζητούν τρόπους επιβίωσης για το υπόλοιπο του χρόνου;

Ο Άγιος Νικόλαος δεν είναι μόνο οι καλοκαιρινοί επισκέπτες, τα γεμάτα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια και οι γεμάτες παραλιακές διαδρομές. Είναι οι άνθρωποι που ζουν εδώ δώδεκα μήνες τον χρόνο. Είναι οι εργαζόμενοι, οι μικροί επαγγελματίες, οι οικογένειες και οι νέοι που θέλουν να παραμείνουν στον τόπο τους.

Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο στοίχημα για την πόλη: να μην έχει ζωή μόνο όταν έχει τουρισμό.

Γιατί ο χειμώνας στον Άγιο Νικόλαο δεν πρέπει να είναι μια περίοδος αναμονής, οικονομικής αγωνίας και κλειστών καταστημάτων. Πρέπει να είναι μια περίοδος με προοπτική, δραστηριότητα και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.

Η πόλη δεν μπορεί να ανοίγει μόνο το Καλοκαίρι. Οι άνθρωποί της ζουν εδώ όλο τον χρόνο.

Ο προβληματισμός για τον χειμώνα στον Άγιο Νικόλαο δεν είναι απλώς οικονομικός. Είναι βαθιά κοινωνικός, αναπτυξιακός και, σε μεγάλο βαθμό, πολιτικός με την έννοια της ευθύνης για το μέλλον του τόπου.

Ποιος μπορεί να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα;

Η απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν μόνο φορέα. Ούτε μπορεί να περιμένουμε από την αγορά να λύσει από μόνη της ένα πρόβλημα που έχει διαμορφωθεί μέσα από χρόνια μονοκαλλιέργειας του τουρισμού.

Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, με συγκεκριμένους στόχους, συνεργασίες και κυρίως πολιτική βούληση.

1. Ο Δήμος Αγίου Νικολάου – Ο βασικός συντονιστής

Ο Δήμος έχει τη δυνατότητα να αναλάβει πρωτοβουλία και να διαμορφώσει ένα διαφορετικό αναπτυξιακό όραμα για την πόλη και την ευρύτερη περιοχή.

Δεν αρκεί να περιμένουμε την επόμενη τουριστική περίοδο. Χρειάζεται να δημιουργηθούν λόγοι για να επισκέπτεται κάποιος τον Άγιο Νικόλαο και τον χειμώνα.

• Πολιτιστικές εκδηλώσεις με σταθερό ετήσιο πρόγραμμα.
• Αθλητικές διοργανώσεις και δραστηριότητες.
• Ανάδειξη της τοπικής γαστρονομίας και των παραδοσιακών προϊόντων.
• Συνέδρια, ημερίδες και εκπαιδευτικές διοργανώσεις.
• Αξιοποίηση των πολιτιστικών και φυσικών πλεονεκτημάτων της περιοχής.
• Συνεργασία με επιχειρήσεις για τη δημιουργία χειμερινών τουριστικών πακέτων.

Ο Δήμος πρέπει να περάσει από τη διαχείριση της καθημερινότητας στον σχεδιασμό της επόμενης δεκαετίας.

2. Η Περιφέρεια Κρήτης – Η αναπτυξιακή διάσταση

Η Περιφέρεια μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργία υποδομών, στην προώθηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού και στην προσέλκυση επενδύσεων.

Ο Άγιος Νικόλαος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απομονωμένα. Είναι μέρος μιας ευρύτερης περιοχής με σημαντικές δυνατότητες: Ελούντα, Κριτσά, Σπιναλόγκα, Οροπέδιο Λασιθίου, Ιεράπετρα και Σητεία.

Η διασύνδεση αυτών των προορισμών μπορεί να δημιουργήσει ένα διαφορετικό τουριστικό προϊόν, με μεγαλύτερη διάρκεια και περισσότερες επιλογές για τον επισκέπτη.

3. Οι επαγγελματικοί και τουριστικοί φορείς – Η ευθύνη της αγοράς

Επιμελητήριο, Εμπορικός Σύλλογος, Ένωση Ξενοδόχων, τουριστικοί φορείς και επαγγελματικές οργανώσεις πρέπει να συμμετέχουν ενεργά.

Χρειάζεται να απαντήσουν σε ένα πρακτικό ερώτημα: τι μπορεί να προσφέρει η περιοχή από τον Νοέμβριο μέχρι τον Μάρτιο;

Δεν αρκεί η προβολή του καλοκαιρινού προϊόντος. Χρειάζεται να σχεδιαστούν συγκεκριμένες προτάσεις για χειμερινές επισκέψεις, με συνεργασία ξενοδοχείων, εστίασης, εμπορικών καταστημάτων και επιχειρήσεων δραστηριοτήτων.

Και βέβαια, πρέπει να υπάρξει μια σοβαρή συζήτηση για την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, χωρίς να περιορίζεται κάθε χρόνο σε ευχολόγια.

4. Η κεντρική κυβέρνηση – Η κοινωνική διάσταση

Υπάρχει, όμως, και μια ευθύνη που δεν μπορεί να μεταφερθεί στην τοπική αυτοδιοίκηση.

Η εποχική εργασία αποτελεί μια ιδιαίτερη πραγματικότητα για χιλιάδες εργαζόμενους στον τουρισμό.

Η προστασία τους, η επαρκής διάρκεια της επιδότησης ανεργίας, η επαγγελματική κατάρτιση και η δυνατότητα επαναπασχόλησης είναι ζητήματα που απαιτούν κεντρικές πολιτικές αποφάσεις.

Δεν μπορεί η οικονομία να στηρίζεται στην εργασία αυτών των ανθρώπων για έξι ή επτά μήνες και στη συνέχεια να θεωρείται ότι το πρόβλημά τους είναι αποκλειστικά προσωπικό.

5. Οι ίδιοι οι κάτοικοι – Η συμμετοχή της κοινωνίας

Καμία αναπτυξιακή προσπάθεια δεν μπορεί να πετύχει χωρίς την κοινωνία.

Οι κάτοικοι πρέπει να έχουν λόγο στον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας. Οι νέοι πρέπει να βλέπουν προοπτική στον τόπο τους. Οι επαγγελματίες πρέπει να αισθάνονται ότι δεν είναι μόνοι τους απέναντι στις δυσκολίες.

Μια πόλη δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποκλειστικά με κριτήριο τις ανάγκες των επισκεπτών της. Πρέπει πρώτα να είναι λειτουργική και βιώσιμη για εκείνους που κατοικούν σε αυτήν.

Κατά τη γνώμη μου, ο Άγιος Νικόλαος χρειάζεται ένα συγκεκριμένο σχέδιο χειμερινής λειτουργίας και όχι απλώς μια προσπάθεια να παραταθεί η καλοκαιρινή σεζόν κατά μερικές εβδομάδες.

Θα μπορούσε να στηριχθεί σε πέντε βασικούς άξονες:

• Χειμερινός τουρισμός: Προσέλκυση επισκεπτών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με οργανωμένα πακέτα και συνεργασία επιχειρήσεων.
• Πολιτισμός και αθλητισμός: Διοργανώσεις που θα δημιουργούν επισκεψιμότητα και οικονομική δραστηριότητα όλο τον χρόνο.
• Τοπική επιχειρηματικότητα: Κίνητρα και υποστήριξη για επιχειρήσεις που επιλέγουν να παραμένουν ενεργές και τον χειμώνα.
• Εναλλακτικές μορφές απασχόλησης: Εκπαίδευση, ψηφιακές υπηρεσίες, αγροδιατροφή και νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες.
• Συνεργασία και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα: Ένα κοινό σχέδιο Δήμου, Περιφέρειας, επαγγελματικών φορέων και κοινωνίας, με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Το πραγματικό ερώτημα για τον Άγιο Νικόλαο

Ίσως έχει έρθει η στιγμή να σταματήσουμε να μετράμε την επιτυχία μιας χρονιάς αποκλειστικά με τον αριθμό των αφίξεων, τις πληρότητες των ξενοδοχείων και τα έσοδα της καλοκαιρινής περιόδου.

Η πραγματική επιτυχία μιας τουριστικής περιοχής πρέπει να μετριέται και από το αν οι εργαζόμενοί της μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς όλο τον χρόνο, αν οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να επιβιώσουν, αν οι νέοι μπορούν να παραμείνουν στον τόπο τους και αν η τοπική αγορά έχει ζωή και τον Ιανουάριο.

Ο Άγιος Νικόλαος διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα, φυσική ομορφιά, ιστορία, πολιτισμό και μια ευρύτερη περιοχή με πολλές δυνατότητες. Δεν του λείπουν απαραίτητα οι προϋποθέσεις. Εκείνο που χρειάζεται είναι ένας διαφορετικός σχεδιασμός και κυρίως η διάθεση να εφαρμοστεί.

Ποιος, λοιπόν, θα αναλάβει την πρωτοβουλία; Ποιος θα καθίσει στο ίδιο τραπέζι όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και θα παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο για τον χειμώνα;

Δεν χρειάζονται άλλες γενικές διαπιστώσεις ούτε υποσχέσεις που επαναλαμβάνονται κάθε φθινόπωρο.

Χρειάζεται σχέδιο, συνεργασία και αποτέλεσμα.

Γιατί ο Άγιος Νικόλαος δεν μπορεί να είναι μια πόλη που ανοίγει τον Μάιο και κλείνει τον Οκτώβριο. Είναι ένας τόπος με ανθρώπους που έχουν δικαίωμα στην εργασία, στην οικονομική ασφάλεια και στην προοπτική.

Ο τουρισμός πρέπει να στηρίζει την πόλη. Δεν μπορεί η ζωή της πόλης να εξαρτάται αποκλειστικά από τον τουρισμό.