Τα διαφημιστικά σποτ του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, που έχουν κατακλύσει το τελευταίο διάστημα το ραδιόφωνο και την τηλεόραση, δικαιολογημένα έχουν προκαλέσει οργή και αγανάκτηση. Ολοι γνωρίζουν για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης που επικρατούν στις υπερδομές – φυλακές (συχνά άνθρωποι και παιδιά κοιμούνται σε πατώματα, έλλειψη νερού, π.χ. στη δομή – «πρότυπο» της Σάμου, κρούσματα φυματίωσης και άλλων μολυσματικών ασθενειών κ.λπ.), για την αθλιότητα του φαγητού (καταγγελίες για κρύα, μικρά, κακής ποιότητας, ακόμα και ληγμένα γεύματα κ.ά.), για την υποστελέχωση όλων των υπηρεσιών (έλλειψη υγειονομικής περίθαλψης, διερμηνείας κ.ο.κ.).
Από τη διαφήμιση έχουν εξαφανιστεί οι αιτίες της προσφυγιάς και της μετανάστευσης, ο πόλεμος, η εκμετάλλευση, ο πόνος και οι τρομακτικοί κίνδυνοι του ξεριζωμού. Όλα αυτά παρουσιάζονται σαν δεδομένα, αναπόφευκτα γεγονότα, τα οποία δεν μπορούν να αμφισβητηθούν, ούτε να ανατραπούν. Έτσι, ακόμα και άνθρωποι που προβληματίζονται και αντιλαμβάνονται ότι οι πρόσφυγες και μετανάστες δεν είναι «εισβολείς – εχθροί που απειλούν την ασφάλεια της πατρίδας μας», καλούνται να παραδεχτούν το «πρόβλημα» και την ανάγκη «έστω και αυστηρών λύσεων».
Φυσικά, τα ψέματα και η επικίνδυνη προπαγάνδα γύρω από το ζήτημα δεν ανήκουν μόνο στην «κυβέρνηση Μητσοτάκη» αλλά συνολικά στα επιτελεία της ΕΕ και των άλλων αστικών κομμάτων και την πολιτική τους ενάντια στους πρόσφυγες και μετανάστες. Ταυτόχρονα, εκτός από την προσπάθεια να δικαιολογηθούν οι πακτωλοί εκατομμυρίων στα διάφορα υπερσύγχρονα μέσα παρακολούθησης και ελέγχου, στον κατασταλτικό εξοπλισμό και στις φυλακές, η διαφήμιση συνιστά και μια ρητή τρομοκρατική υπόμνηση της κατασταλτικής δύναμης του αστικού κράτους όχι μόνο απέναντι σε πρόσφυγες και μετανάστες, αλλά απέναντι σε όλο τον λαό. Πριν εξετάσουμε ορισμένους προπαγανδιστικούς μύθους, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι:
- Στο τέλος του 2025 ο αριθμός των αναγκαστικά εκτοπισμένων ανθρώπων ήταν 117,8 εκατ. και ο αριθμός των ανθρώπων που χρειάζονται προστασία ήταν 129,4 εκατ. Το 70% των προσφύγων προέρχονται από Αφγανιστάν, Νότιο Σουδάν, Σουδάν, Συρία, Ουκρανία και Βενεζουέλα. Ο μεγαλύτερος αριθμός είναι εσωτερικά εκτοπισμένοι, ενώ αρκετοί είναι που καταφεύγουν σε γειτονικές περιοχές μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων.
- Το 2024 υπήρχαν περίπου 304 εκατ. διεθνείς μετανάστες στον κόσμο (δηλαδή άνθρωποι που ζουν σε διαφορετική χώρα απ’ αυτή όπου γεννήθηκαν), αριθμός που αντιστοιχεί στο 3,7% του παγκόσμιου πληθυσμού. Οι περισσότεροι είναι εργαζόμενοι.
- Το πρώτο εξάμηνο του 2026 570 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε θαλάσσιες διαδρομές προς την Ευρώπη, αύξηση 27% σε σχέση με πέρυσι ενώ στη διαδρομή Λιβύη – Κρήτη ο αριθμός των νεκρών υπερδιπλασιάστηκε, από 120 σε 320.
Ψέματα και αλήθεια – Οι πιο χαρακτηριστικοί προπαγανδιστικοί μύθοι:
Μειώνουμε τις ροές και έχουμε επιτυχίες στο Μεταναστευτικό. Σε έναν κόσμο που φλέγεται, με πολέμους, καταστροφή και θάνατο, είναι πρόκληση οι θύτες να παρουσιάζουν ως επιτυχία τους τη «μείωση των ροών». Εκατομμύρια άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, φτωχοί και εξαθλιωμένοι μετακινούνται κυρίως στις πιο κοντινές περιοχές, μέσα στην ίδια τους την χώρα είτε σε γειτονικές χώρες, και δεν κατακλύζουν την «πολιτισμένη Δύση». Για παράδειγμα, μετά την ιμπεριαλιστική επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν υπολογίζεται ότι περίπου 3,2 εκ. Ιρανοί έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους και έχουν καταφύγει στις βόρειες κυρίως περιοχές του Ιράν. Η τελευταία μεγάλη είσοδος προσφύγων στην ΕΕ ήταν οι Ουκρανοί πρόσφυγες, οι οποίοι έλαβαν ειδικό καθεστώς προστασίας, με δυνατότητα μετακίνησης εντός ΕΕ. Το νέο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, η πολιτική των φυλακίσεων και του εγκλωβισμού στις χώρες υποδοχής (όπως η Ελλάδα), των απελάσεων και επαναπροωθήσεων, αποτελούν στοιχεία της πολεμικής προπαρασκευής της ΕΕ και των αστικών κρατών. Το συμφέρον των λαών είναι να συγκρουστούν με το σύστημα των κερδών και των πολέμων, και να παλέψουν για την κατάργηση του Συμφώνου της ΕΕ.
Προστατεύουμε τα σύνορα και την ασφάλεια της χώρας. Η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας απειλούνται από τη συμμετοχή στις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες, τα γεωπολιτικά παζάρια, το «γκριζάρισμα» του Αιγαίου και τα σχέδια συνεκμετάλλευσής του. Οι απελπισμένοι άνθρωποι που φτάνουν στις ελληνικές ακτές με τα καρυδότσουφλα του τρόμου δεν κρατούν όπλα και πυρομαχικά. Τα συμμαχικά drones είναι που μπαινοβγαίνουν στις ελληνικές θάλασσες γεμάτα εκρηκτικά. Οι ΝΑΤΟικές βάσεις είναι που γίνονται ορμητήρια πολέμου και στόχος αντιποίνων. Η ασφάλεια των εργαζομένων, Ελλήνων και ξένων που ζουν και εργάζονται στη χώρα μας, κινδυνεύει από την έλλειψη υποδομών και τα εργοδοτικά εγκλήματα. Ασφάλεια είναι να μην υπάρξουν άλλα Τέμπη, «Βιολάντες», Μάτι, Ασπρόπυργος… Ασφάλεια είναι οι ασφαλείς μεταφορές, τα μέτρα υγείας και ασφάλειας στους χώρους δουλειάς, τα σύγχρονα, ασφαλή και επαρκώς στελεχωμένα νοσοκομεία και σχολεία, τα ολοκληρωμένα σχέδια αντιπυρικής, αντιπλημμυρικής και αντισεισμικής προστασίας.
Πατάσσουμε τα κυκλώματα της λαθρομετανάστευσης. Το δόγμα «επιστροφή ή φυλακή» αποδίδει. Τα σκληρά μέτρα καταστολής σε βάρος των μεταναστών και προσφύγων λαμβάνονται στο όνομα της «αντιμετώπισης των κυκλωμάτων διακινητών». Αυτά όμως εξακολουθούν να έχουν την ίδια εγκληματική δράση γιατί δρουν πάνω στο έδαφος της πολιτικής της καταστολής, έχουν διασυνδέσεις με κρατικές και παρακρατικές δομές και με το κεφάλαιο. Οι φράχτες και οι επαναπροωθήσεις οδηγούν τους απελπισμένους ανθρώπους ακόμα πιο βαθιά μπλεγμένους στα νύχια αυτών των κυκλωμάτων, αυξάνουν την ταρίφα και οδηγούν σε όλο και πιο επικίνδυνες διαδρομές. Το «ταξίδι στη βάρκα» κρύβει πίσω του μεγάλο πόνο, βάσανα, κακουχίες, κίνδυνο ζωής, τις οικονομίες μιας ολόκληρης οικογένειας. Κανένας πρόσφυγας ή μετανάστης δεν αναλογίζεται, ψύχραιμος τάχα, «μακάρι να μην είχα μπει ποτέ σε κείνη τη βάρκα», όπως παρουσιάζεται στη διαφήμιση του υπουργείου. Δεν είναι επιτυχία η αύξηση των νεκρών στα ναυάγια και στα συνοριακά περάσματα. Δεν αντιμετωπίζονται τα κυκλώματα με τις συλλήψεις 16χρονων ανηλίκων, (όπως έγινε στην Κρήτη), όταν όλοι αντιλαμβάνονται ότι οι ανήλικοι έφηβοι δεν είναι οι διακινητές αλλά τα θύματά τους. Πολύ περισσότερο, δεν αντιμετωπίζονται τα κυκλώματα με τα παζάρια της ελληνικής κυβέρνησης με τους φυλάρχους της διαλυμένης Λιβύης. Η φυλάκιση ανθρώπων που δεν έχουν κάνει κανένα κακό, οι εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης σε δομές-φυλακές δεν είναι αποτροπή, αλλά βαρβαρότητα.
Αντιμετωπίζουμε την παράνομη μετανάστευση ανοίγοντας διαύλους νόμιμης μετανάστευσης με συμφωνίες και αύξηση των μετακλήσεων. Τα όρια ανάμεσα στην «παράνομη» και τη «νόμιμη» μετανάστευση καθορίζονται με γνώμονα τα συμφέροντα του κεφαλαίου, γι’ αυτό και όλα τα αστικά κράτη προχωρούν ανάλογα με τις ιδιαίτερες συγκυρίες, σε προγράμματα «νομιμοποίησης» όπως π.χ. πρόσφατα στην Ισπανία, ή με την πρόσφατη τροπολογία Καιρίδη της κυβέρνησης. Χιλιάδες «παράνομοι» μετανάστες εργάτες χωρίς χαρτιά χτίζουν το «θαύμα» των κατασκευών, του τουρισμού, των επενδύσεων. Το έκτρωμα της Μανωλάδας και άλλων εργασιακών γκέτο συνεχίζεται χωρίς καμία ελληνική κυβέρνηση να έχει πάρει κανένα ουσιαστικό μέτρο προστασίας αυτών των ανθρώπων. Χιλιάδες μετανάστες εργαζόμενοι, που ζουν σε μια μόνιμη ομηρία για τη ανανέωση των χαρτιών τους και είναι αντιμέτωποι με άδικες διακρίσεις, αποτελούν το πιο φτηνό και αναγκαίο εργαλείο της καπιταλιστικής μηχανής. Το καθεστώς της μετάκλησης και οι συμφωνίες εισαγωγής εργατικού δυναμικού έχουν δουλεμπορικό χαρακτήρα, αφού το κεφάλαιο θέλει τους μετανάστες εργάτες «εποχικούς», να τους ξεζουμίζει για όσο και όπως χρειάζεται, αναλώσιμους και ανακυκλώσιμους, για να μην αποκτούν δεσμούς με τους συναδέλφους τους, να μην οργανώνονται στο κίνημα, να μην αγωνίζονται. Οι άνθρωποι γίνονται είτε αντικείμενο διαλογής στα σύνορα, είτε διαφημιστικό προϊόν στις αγγελίες των διαφόρων γραφείων μετάκλησης εργαζομένων. «Ινδοί εργαζόμενοι: Είναι ιδιαίτερα ανθεκτικοί σε απαιτητικά περιβάλλοντα εργασίας και μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά σε συνθήκες έντονης πίεσης. Η αποδοτικότητά τους τους καθιστά ιδανικούς για κλάδους με αυξημένες ανάγκες παραγωγής», διαβάζουμε σε μια τέτοια διαφήμιση.
Οι μετανάστες μάς παίρνουν τις δουλειές, ρίχνουν τα μεροκάματα και συμβάλλουν στην αύξηση της εγκληματικότητας. Η καπιταλιστική αγορά καθορίζει τη ζήτηση φτηνών εργατικών χεριών και οι κυβερνήσεις που σπεύδουν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες της, φέρνουν τη μείωση των μισθών και όχι οι «ροές» των προσφύγων και μεταναστών. Η ελληνική κυβέρνηση έσπευσε να ανταποκριθεί στο αίτημα για μεγαλύτερη ευελιξία στην πρόσληψη ξένων εργατών, μέσω της διαμεσολάβησης δουλεμπορικών εταιρειών, με τον νόμο για την «προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης». Αναφορικά δε με τον ατεκμηρίωτος μύθο ότι οι μετανάστες συμβάλλουν στην αύξηση της εγκληματικότητας, τα στοιχεία δείχνουν ότι η διάπραξη εγκλημάτων αφορά κυρίως Έλληνες. Οι αιτίες της εγκληματικότητας δεν σχετίζονται με την εθνική καταγωγή, τη φυλή ή το χρώμα ενός ανθρώπου, αλλά έχουν κοινωνική ρίζα και συνδέονται με πολλούς παράγοντες. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι οι μετανάστες και πρόσφυγες εργάτες είναι τα κατ’ εξοχήν θύματα των εργατικών «ατυχημάτων» – εργοδοτικών εγκλημάτων, που συνήθως μένουν αδήλωτα.
Δεν χωράνε τόσοι πολλοί μετανάστες και πρόσφυγες στην Ελλάδα, ούτε στην ΕΕ. Αλήθεια, πως χωράνε χιλιάδες golden visa, που απολαμβάνουν προνομιακή απόδοση αδειών διαμονής, χωρίς κανείς να εξετάζει την προέλευση των χρημάτων τους; Πώς γίνεται να «χωράνε» εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο στην Ελλάδα, αλλά αυτοί που δουλεύουν για το «τουριστικό θαύμα» να μπαίνουν σε μετρήσεις; Περίπου 4,5 εκ. Ουκρανοί πρόσφυγες ήρθαν στην ΕΕ και έλαβαν αμέσως καθεστώς προστασίας, όπως πρέπει να γίνεται με όλους τους πρόσφυγες από πολέμους και διωγμούς. Για όσους όμως φτάνουν από την Αφρική ή την Ασία, υπάρχουν κόφτες, εμπόδια, δομές – φυλακές και απελάσεις. Την ίδια ώρα οι οικονομικές σελίδες των αστικών εφημερίδων είναι γεμάτες από αρθρογραφία για τις πάνω από 300.000 ελλείψεις εργατικών χεριών, και την ανάγκη εισαγωγής αλλοδαπών εργατών.
Η οικονομία δεν αντέχει την προστασία των μεταναστών και προσφύγων, να ζουν από επιδόματα. Είναι ψέμα ότι οι πρόσφυγες και μετανάστες ζουν από επιδόματα. Το ποσοστό απασχόλησης ατόμων χωρίς ελληνική υπηκοότητα είναι στο 75%, δηλαδή οι περισσότεροι πρόσφυγες – μετανάστες δουλεύουν, αλλά σύμβαση εργασίας έχει μόνο το 58%. 75 ευρώ τον μήνα είναι το επίδομα που παίρνουν οι αιτούντες άσυλο στις δομές – φυλακές, που διακόπτεται (όπως και το φαΐ), με την απόρριψη ή την αποδοχή της αίτησης ασύλου. Κανένα έξτρα από τους Έλληνες επίδομα δεν παίρνουν οι μετανάστες και πρόσφυγες που ζουν και εργάζονται εδώ. Ο μύθος για τους «ψεύτικους πρόσφυγες» των δομών που ζουν από επιδόματα, διαψεύδεται από την κατάσταση στα εργοστάσια γύρω από αυτές, όπου δουλεύουν. Οπως οι εργατικές και λαϊκές ανάγκες είναι «κόστος», έτσι και η προστασία των προσφύγων – μεταναστών εργατών παρουσιάζεται σαν κόστος. Αυτό που κοστίζει δισεκατομμύρια είναι οι θηριώδεις πολεμικοί εξοπλισμοί, η κατασκευή υπερδομών – φυλακών, η πολιτική καταστολής με υπερσύγχρονα μέσα που θα χρησιμοποιηθούν όχι μόνο ενάντια στους μετανάστες και πρόσφυγες αλλά και τον λαό, το τάισμα ομίλων, ΜΚΟ και ιδιωτών.
Η ΕΕ γίνεται στόχος «μαζικών εισβολών» και «υβριδικών απειλών» από τους εχθρούς της, που εργαλειοποιούν τους πρόσφυγες και μετανάστες, όπως έγινε στη Θέουτα της Ισπανίας ή στον Έβρο το 2020. Η «εργαλειοποίηση» των προσφύγων και μεταναστών στα γεωπολιτικά παζάρια γίνεται από την ΕΕ και τις αστικές κυβερνήσεις που έχουν τεράστιες ευθύνες, όταν μετατρέπουν τους ανθρώπους σε αντικείμενο των εμπορικών και πολιτικο-στρατιωτικών συμφωνιών τους, όπως π.χ. με την Τουρκία ή τη Λιβύη. Είναι αποκαλυπτικά τα οικονομικά deals για τους λεγόμενους «κόμβους επιστροφής», δηλαδή τα σύγχρονα στρατόπεδα συγκέντρωσης σε φτωχές χώρες στην Αφρική, με διάφορα ανταλλάγματα εκατομμυρίων και επενδύσεων. Οι χώρες της ΕΕ διαλέγουν «σκουπιδότοπους αποβλήτων» και πληρώνουν την τιμή, για να τοποθετούν εκεί τους «ανεπιθύμητους» πρόσφυγες και μετανάστες. Οι «υβριδικές απειλές» δεν ενορχηστρώνονται από τους απελπισμένους ανθρώπους, αλλά μέσα στο πλαίσιο των ιμπεριαλιστικών λυκοσυμμαχιών και στο κουβάρι των ανταγωνισμών.
Η ΕΕ έχει απομακρυνθεί από τις ανθρωπιστικές και δημοκρατικές της αξίες, γιατί έχουν επικρατήσει οι ακροδεξιές δυνάμεις που υιοθετούν τον «τραμπισμό». Το βάρβαρο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Ασυλο προετοιμάστηκε, ψηφίστηκε και στηρίζεται από όλες τις δυνάμεις και κυβερνήσεις κάθε απόχρωσης, νεοφιλελεύθερες, ακροδεξιές και σοσιαλδημοκρατικές, όπως και με τα απάνθρωπα σχέδια για «κόμβους επιστροφής» – σύγχρονα στρατόπεδα συγκέντρωσης σε τρίτες χώρες. Η πολιτική της ΕΕ και των αστικών κυβερνήσεων σε βάρος των προσφύγων και μεταναστών είναι ενιαία, όπως ενιαία είναι και η στρατηγική της πολεμικής προετοιμασίας και των υπέρογκων εξοπλιστικών προγραμμάτων.
Η ΕΕ δεν έχει καταφέρει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της παράνομης μετανάστευσης, γι’ αυτό ανεβαίνουν τα ακροδεξιά και φασιστικά κόμματα. Ο ρατσισμός και ο φασισμός δεν φωλιάζει «αυθόρμητα» στη συνείδηση των εργατικών και λαϊκών στρωμάτων, αλλά καλλιεργείται από τις δυνάμεις του κεφαλαίου στη φάση της πολεμικής προετοιμασίας. Είναι πολύ βολικό για τους εκμεταλλευτές να παρουσιάζονται οι πρόσφυγες και μετανάστες σαν «εχθρός», αντί να μπαίνει στο στόχαστρο ο πραγματικός εχθρός για όλους τους λαούς, που είναι το σύστημα της εκμετάλλευσης και των πολέμων.
Ο καπιταλισμός είναι ένα απάνθρωπο σύστημα για τους λαούς όλου του κόσμου, σκορπώντας τον πόλεμο, τη φτώχεια και τον ξεριζωμό. Ομως οι λαοί έχουν τη δύναμη να τον ανατρέψουν. Έλληνες και ξένοι, εργάτες ενωμένοι, έχουν συμφέρον να δυναμώσουν την πάλη τους για ζωή και δουλειά με δικαιώματα, ανοίγοντας τον δρόμο για έναν κόσμο ελεύθερο και ειρηνικό, για τον κόσμο του σοσιαλισμού.
Η Κατερίνα Γεράκη είναι υπεύθυνη της Διατμηματικής Επιτροπής της ΚΕ του ΚΚΕ για τα Δικαιώματα Μεταναστών και Προσφύγων
