Γλέντια και αθέμιτος ανταγωνισμός με εστίαση και νυκτερινή ζωή | του Μιχάλη Παπαντωνάκη

Με αφορμή πρόσφατη δημοσίευση του Kostas Zivas (μπορείτε να τη διαβάσετε στο προφίλ του) θα ήθελα να ανοίξει μια κουβέντα με τον αν τα γλέντια λειτουργούν πραγματικά ανταγωνιστικά ως προς τα εστιατόρια και τα μπαρ μιας περιοχής. Σε μια πρώτη εικόνα κάποιος θα συμφωνήσει ότι όντως, θεωρητικά πάντα, τα γλέντια (και οι εκδηλώσεις γενικά) λειτουργούν ανταγωνιστικά με τις επιχειρήσεις εστίασης. Μια πιο βαθεία όμως ανάλυση ίσως επιβεβαιώνει το ακριβώς αντίθετο, τα γλέντια και η εστίαση λειτουργούν συνεργατικά για μια περιοχή (δήμο, κοινότητα, χωριό).

Θα ξεκινήσω με την ανάλυση του “γιατί διοργανώνονται γλέντια;”.

Αρχικά, το γλέντι για ένα σύλλογο είναι η βασική του πηγή ρευστότητας. Οι σύλλογοι είναι μη κερδοσκοπικά σωματεία, δηλαδή δεν γίνεται διανομή των κερδών στα μέλη του. Ότι χρήματα μαζεύει ένα σύλλογος επιστρέφουν ακέραια στη κοινότητα σε πολλές μορφές (δωρεές, δωρεάν εκδηλώσεις, εθελοντισμό κλπ). Ο εκάστοτε σύλλογος, με το κάθε του γλέντι “κινεί” την τοπική αγορά (μανάβη, σουπερμάρκετ, χασάπη κλπ), χρήματα που εισπράττονται από μια εκδήλωση επιστρέφουν σε καταστήματα τις περιοχής (κυκλική οικονομία). Με τα έσοδα από ένα ή δύο γλέντια χρηματοδοτεί τις δράσεις που κάνει αφιλοκερδώς όλο το χρόνο που και αυτές αφήνουν οικονομικά και πολιτιστικά οφέλη στη κοινότητα (έχω άπειρα παραδείγματα για όποιον θέλει).
Όμως το γλέντι δεν είναι μόνο τα χρήματα, είναι και η εναλλακτική διασκέδαση που προσφέρει σε μια κοινότητα. Κατεξοχήν οι κρητικοί θέλουν να χορέψουν, να διασκεδάσουν με ένα τρόπο που δε μπορούν σε ένα μπαρ ή ένα εστιατόριο. Τη διασκέδαση αυτή δεν μπορεί να τη βρει κάπου αλλού εκτός από ένα γλέντι.
Άρα στο ερώτημα “γιατί διοργανώνονται γλέντια;” η απάντηση είναι η οικονομική ενίσχυση των συλλόγων και η απαίτηση της πλειοψηφίας της κοινότητας για εναλλακτική διασκέδαση.

Πάμε τώρα στο “γιατί διοργανώνονται τόσα πολλά γλέντια πλέον;”.

Η αλήθεια είναι ότι τα γλέντια και οι εκδηλώσεις γενικά τη τελευταία χρονιά έχουν διπλασιαστεί (μιλάω για γλέντια από συλλόγους και αθλητικά σωματεία) και οι λόγοι είναι πολλοί. Πρώτος και κυριότερος λόγος είναι ότι τα σωματεία δεν έχουν βασική στήριξη από το κράτος (όχι από δήμο ή περιφέρεια). Ένα πενιχρό επίδομα το Μάρτιο (1500-2000€ τα αθλητικά σωματεία, δε γνωρίζω για τους πολιτιστικούς συλλόγους) και φοροαπαλλαγή, που αλλού, στα γλέντια! Το ίδιο δηλαδή το κράτος σπρώχνει τους συλλόγους στη διοργάνωση τέτοιων εκδηλώσεων γνωρίζοντας σε τι πλαίσιο γίνονται όλες αυτές οι εκδηλώσεις (θα το αναπτύξω παρακάτω). Πέρα από συλλόγους που έχουν την ευκαιρία να εκμεταλλεύονται ένα μνημείο ή ένα οίκημα για οικονομικό όφελος, τα γλέντια είναι σχεδόν ο αποκλειστικός τρόπος εισροής ρευστού για ένα σύλλογο και μάλιστα με την ευλογία του κράτους.

Στο “γιατί διοργανώνονται τόσα πολλά γλέντια πλέον;” η απάντηση είναι η οικονομική πίεση στους συλλόγους και στα σωματεία που αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις υπόλοιπες δράσεις που κάνουν αφιλοκερδώς και στρέφονται στη μόνη εκδήλωση που τους αποφέρει κέρδος. Η κατανάλωση πλέον δεν είναι η ίδια με παλιότερα, ο κόσμος έχει μειώσει τη κατανάλωση γιατί και ο ίδιος πιέζεται οικονομικά με αποτέλεσμα ένας σύλλογος που έκανε 2 γλέντια το καλοκαίρι να φτάνει να κάνει 3 ή 4 για να έχει τα ίδια καθαρά κέρδη με πριν.

Πάμε στο “θέλει ένας σύλλογος να κάνει τόσα γλέντια;”.

Προφανώς και όχι! Εν μέσω μιας τουριστικής περιόδου, η διοργάνωση ενός γλεντιού είναι γολγοθάς για τα μέλη του συλλόγου. ΌΛΑ μέλη έχουν επιχειρήσεις (και εστίασης) ή δουλεύουν εξουθενωτικά ωράρια τη τουριστική σεζόν και επιπλέον τα περισσότερα μέλη έχουν οικογένειες και παιδιά. Μακάρι ένα γλέντι και μόνο να έκλεινε τον προϋπολογισμό των εξόδων ενός συλλόγου, ένα γλέντι σταθμός για τη κάθε περιοχή και τέλος. Όμως η αλήθεια είναι ότι πλέον ένα γλέντι δε φτάνει, τα έξοδα και για τους συλλόγους έχουν αυξηθεί δραματικά και εναλλακτικές μορφές οικονομικής ενισχύσεις δεν υπάρχουν. Αν σταματήσουν τα γλέντια οι σύλλογοι θα πρέπει να πορεύονται αποκλειστικά με χορηγίες και συνδρομές μελών (εδώ γελάμε). Άρα το οικονομικό βάρος θα έπεφτε άμεσα στη κοινότητα. Θα έπεφτε η πολιτιστική προσφορά των συλλόγων. Επιτρέψτε μου να πω ότι θα φτώχαινε πολιτιστικά μια περιοχή, όχι από την απουσία του γλεντιού αλλά από την απουσία όλων αυτών των δράσεων που στηρίζονται από τα έσοδα ενός γλεντιού.
Άρα η απάντηση στο “θέλει ένας σύλλογος να κάνει τόσα γλέντια;” είναι φυσικά όχι, ο σύλλογος αναγκάζεται να κάνει τόσα πολλά γλέντια γιατί χωρίς αυτά απειλείται η ίδια η ύπαρξη του συλλόγου και κατ’ επέκταση η πολιτιστική και πολιτισμική ταυτότητα μιας κοινότητας.

“Είναι τα γλέντια εντελώς παράνομα;”.

Για μένα έστω και μια μορφή παρανομίας ισοδυναμεί με παρανομία στο σύνολο. Δηλαδή αν είσαι παράνομος υγειονομικά αλλά λειτουργείς νόμιμα όλες τις άλλες δράσεις τότε είσαι παράνομος, τέλος. Τα γλέντια ναι είναι παράνομα. Η διοργάνωση γίνεται με τα μάτια του νόμου να κοιτάνε αλλού. Για τη διοργάνωση μιας εκδήλωσης θα πρέπει ένας σύλλογος να έχει προνοήσει για τα εξής:
– Παραχώρηση του χώρου της εκδήλωσης (αν δεν του ανήκει) από το δήμο.
– Παραχώρηση παράτασης ωραρίου μουσικής από το δήμο (χωρίς βέβαια αυτό να συνεπάγεται ότι σε περίπτωση που ενοχλεί η μουσική τον οποιοδήποτε είναι καλυμμένος ο σύλλογος).
– Αίτημα για φοροαπαλλαγή από την εφορία (δικαιούται περιορισμένες κάθε χρόνο).
– Ένσημα στο προσωπικό πλην των μελών (μουσικοί, εργάτες καθαριότητας κλπ).
– Πληρωμή για τα πνευματικά δικαιώματα της μουσικής.
– Γνωστοποίηση της εκδήλωσης σε πυροσβεστική και αστυνομία (ενήμερες υπηρεσίες μπορούν να ανταπεξέλθουν ευκολότερα και ταχύτερα).
– Μεταφορά τραπεζοκαθισμάτων για την εκδήλωση με μεταφορικό μέσο νόμιμο (απαγορεύονται τα αγροτικά οχήματα, επαγγελματικά οχήματα με είδος εργασίας πέρα της μεταφορικής κλπ).
– Διαφήμιση της εκδήλωσης με, πολλές φορές παράνομη, αφισοκόλληση.
– Προσοχή στη διάθεση αλκοολούχων σε ανηλίκους καθώς και έλεγχος να μην “τρυπώσουν” αλκοόλ αγορασμένο εκτός του χώρου της εκδήλωσης.
– Διάθεση φαγητού που είναι παρασκευασμένο σύμφωνα με υγειονομικές διατάξεις ή συνεργασία με εταιρεία catering.
– Συμμόρφωση σχετικά με την όχληση σε κατοικημένες περιοχές.
– Συμμόρφωση σε περιόδους αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς.
– Σχέδιο διαφυγής σε περίπτωση συμβάντος, εισόδους-εξόδους και διαγράμματα ροής (ναι οκ).
– Πρώτες βοήθειες σε εκδήλωση.
– Έκδοση όλων των παραστατικών για τις αγοραπωλησίες της εκδήλωσης.
– Βεβαίωση των βιβλίων του συλλόγου ώστε να είναι ενήμερα με έσοδα-έξοδα και αποφάσεις του ΔΣ.

Με βεβαιότητα μπορώ να πω πως κανένα γλέντι πανελλήνια δεν προνοεί για όλα τα παραπάνω γιατί είναι πρακτικά αδύνατο. Άρα όλα τα γλέντια είναι παράνομα.

“Μπορούν τα γλέντια να γίνονται εντελώς νόμιμα;”.

Φυσικά και μπορούν αλλά οικονομικά δεν μπορούν να στηριχθούν. Αν για παράδειγμα αναθέσεις το φαγητό σε εταιρεία catering που πληρεί όλες τις υγειονομικές διατάξεις θα αυξηθεί το κόστος αγοράς άρα θα πρέπει να αυξηθεί και η τιμή διάθεσης του φαγητού στον επισκέπτη. Αν τη μεταφορά των τραπεζοκαθισμάτων την αναθέσεις σε μεταφορική εταιρεία το κόστος θα πρέπει να αντισταθμιστεί ενδεχομένως με αύξηση στο εισιτήριο της εκδήλωσης. Αν εκδώσεις εργόσημα για όλο το προσωπικό θα πρέπει να αυξήσεις τις τιμές στα ποτά για να μπορέσεις να πληρώσεις και στο προσωπικό αυτά που πρέπει να πληρωθεί. Ακόμα και οι εθελοντές θα πρέπει να έχουν υπογράψει συμφωνητικό ή να κάνουν μια δήλωση εθελοντικής προσφοράς, αλήθεια ποιος σύλλογος το κάνει αυτό; Αν πάμε σε ολοκληρωτική νομιμοποίηση των εκδηλώσεων των συλλόγων τότε θα συμβεί ένα από τα δύο παρακάτω σενάρια: Είτε θα βάλουν λουκέτο οι σύλλογοι είτε θα αυξήσουν τις εκδηλώσεις ώστε να μπορούν να καλύψουν τα έξοδα και τις δράσεις τους.

Πριν απαντήσω το τελικό ερώτημα του τίτλου θέλω να απαντήσω στο εξής “γιατί τα καταστήματα εστίασης αφού θεωρούν (σύμφωνα με ορισμένους) τα γλέντια ανταγωνιστικά κάνουν ότι μπορούν για να γίνονται στη περιοχή τους; Είτε προσφέροντας χρήματα ως χορηγία είτε εργασία εθελοντικά είτε πάλι ως επισκέπτες στα γλέντια να διασκεδάσουν πολλές φορές με τους υπαλλήλους τους;”

Η απάντηση είναι απλή, το γλέντι αποτελεί πόλο έλξης επισκεπτών για μια περιοχή. Αποτελεί ένα τρόπο εκτόνωσης της έντασης του καλοκαιριού. Αποτελεί μια εναλλακτική διασκέδαση τόσο για αυτούς όσο και για τους πελάτες τους. Το μεγαλύτερο ποσοστό των γλεντιών γίνεται γιατί οι τοπικές επιχειρήσεις προσφέρουν για αυτό (χρήμα, χρόνο, εργασία). Οι επισκέπτες πολλές φορές γνωρίζουν μια περιοχή επειδή την επισκέφθηκαν σε μια εκδήλωση (πρόσφατα συνέβη και σε εμένα αυτό με το Μύρτος Ιεράπετρας), με αποτέλεσμα να την επισκεφθούν ξανά όταν βρουν χρόνο. Ο επισκέπτης ανακαλύπτει μια περιοχή. Τα καταστήματα πριν αλλά και πολλές φορές μετά την εκδήλωση έχουν αυξημένη πελατεία, χαρακτηριστικό παράδειγμα το beach party στην Ελούντα που τα περίπτερα μένουν ανοιχτά μέχρι το πρωί ενώ επιχειρήσεις που κανονικά ανοίγουν στις 6 το πρωί εκείνο το βράδυ ανοίγουν από τις 3 γιατί ο κόσμος θέλει φαγητό μετά την εκδήλωση. Αντίστοιχα ο επισκέπτης σε ένα γλέντι θα έρθει νωρίτερα να πιει ένα καφέ ή να φάει ένα παγωτό. Άσε που αρκετοί προτιμούν να φάνε σε ένα εστιατόριο νωρίς ένα καλό δείπνο πριν πάνε στο γλέντι στις 10 ή 11 το βράδυ για να διασκεδάσουν και να αποφύγουν τα πολλές φορές κακόψημμένα σουβλάκια και κρύα μεζεδάκια. Δεν είναι τυχαίο ότι στη πρόσφατη εκδήλωση που κάναμε ως αθλητικός σύλλογος στο κεντρικότερο μέρος της Ελούντας τα καταστήματα ήταν γεμάτα πριν την εκδήλωση και μάλιστα αρκετοί καταστηματάρχες μας παράγγειλαν 50δες σουβλάκια για το προσωπικό στο κλείσιμο! Υπάρχει και παράδειγμα χωριού που είχε πολλά χρόνια να κάνει κάποιο γλέντι (πάνω από 10) και πλέον δεν έχει παρά μόνο μία επιχείρηση εστίασης από τρεις που λειτουργούσαν πριν. Το χωριό είχε ξεχαστεί και το γλέντι έφερε χιλιάδες επισκέπτες και έδωσε ξανά ζωή.

Ας απαντήσουμε τώρα στην ερώτηση που όλοι περιμένετε: “Είναι τα γλέντια ανταγωνιστικά για τα καταστήματα εστίασης και νυκτερινής διασκέδασης;”.

Η απάντηση έχει δύο σκέλη, υπάρχει ανταγωνισμός μόνο στο νομικό πλαίσιο που λειτουργούν οι δύο πλευρές αλλά συνεργατικότητα στο οικονομικό σκέλος. Από τη μία οι επιχειρήσεις γονατίζουν καθημερινά με τους απανωτούς ελέγχους από κάθε μορφή υπηρεσίας, τη τεράστια γραφειοκρατία κλπ ενώ τα γλέντια απολαμβάνουν μια μορφή ανομίας αλλά από την άλλη έμμεσα και πολλές φορές και άμεσα το γλέντι ενισχύει οικονομικά μια κοινότητα και μαζί όλες τις επιχειρήσεις ακόμα και αυτές τις εστίασης.

Το πραγματικό πρόβλημα για μένα δεν είναι η αύξηση του ποσοστού των γλεντιών αλλά η μείωση της ποιότητας αυτών που πλέον έχουν μοναδικό κίνητρο την οικονομική ενίσχυση και όχι τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και ταυτότητας μιας τοπικής κοινότητας και για αυτό άμεση ευθύνη έχει το κεντρικό κράτος αφού αυτό δίνει κίνητρα σε ένα σύλλογο να κάνει ένα γλέντι αντί να επιδοτήσει μια ουσιαστική ανάγκη του συλλόγου, αντί να επιδοτεί τον πολιτισμό προτιμάει ανέκαθεν να επιδοτεί την ψηφοθηρία. Αντί να δώσει σε αθλητικά σωματεία πραγματικά και ουσιαστικά οικονομικά οφέλη όπως επιδότηση των μετακινήσεων, φοροαπαλλαγή στην αγορά ρουχισμού και εξοπλισμού, υγειονομική ασφάλιση των αθλητών, προτιμάει να δώσει φοροαπαλλαγή στα γλέντια. Αντί να επιδοτήσει δράσεις αποκλειστικά πολιτισμού στους συλλόγους, εκπαιδευτικές δράσεις, εθελοντικές δράσεις, προτιμάει να δώσει φοροαπαλλαγή στα γλέντια.

Η διασκέδαση και η εστίαση πορεύονται μαζί, το ένα δε παίρνει πελάτες από το άλλο. Ποτέ δεν γινόταν αυτό, ούτε και τώρα. Όπως έχει μείωση η εστίαση φέτος στο τζίρο το ίδιο πτώση έχουν και τα γλέντια, και σε τζίρο και σε επισκέπτες και αυτό είναι αποτέλεσμα άλλων παραγόντων και όχι του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο αυτών πλευρών.