Νέος κανονισμός της ΕΕ για τις συσκευασίες

Εδώ και λίγες ημέρα (από τις 12 Αυγούστου 2026) εφαρμόζεται σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση ο νέος κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (PPWR), αλλάζοντας σημαντικά τους κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο παράγονται, χρησιμοποιούνται, ανακυκλώνονται και επαναχρησιμοποιούνται οι συσκευασίες.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 αντικαθιστά το προηγούμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο που βασιζόταν στην οδηγία 94/62/ΕΚ του 1994. Επειδή πρόκειται για κανονισμό και όχι για οδηγία, εφαρμόζεται άμεσα στα 27 κράτη μέλη, χωρίς να χρειάζεται να μεταφερθεί πρώτα σε κάθε εθνική νομοθεσία.

Ο νέος κανονισμός αφορά σχεδόν κάθε είδους συσκευασία: από τα πλαστικά μπουκάλια και τα κουτιά τροφίμων μέχρι τις συσκευασίες των ηλεκτρονικών παραγγελιών και τα δοχεία που χρησιμοποιούνται στην εστίαση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να περιορίσει την ποσότητα των συσκευασιών που παράγονται και καταλήγουν στα απορρίμματα. Για τον λόγο αυτό εισάγει αυστηρότερους κανόνες για την ανακυκλωσιμότητα, θέτει στόχους για τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών, προωθεί την επαναχρησιμοποίηση και περιορίζει ορισμένες μορφές περιττής ή υπερβολικής συσκευασίας.

Οι εμπορικοί φορείς του λιανικού εμπορίου και της φιλοξενίας διατυπώνουν τη θέση ότι οι επενδύσεις που απαιτούνται σε νέα υλικά, ανακύκλωση, συστήματα χωριστής συλλογής και επαναχρησιμοποίησης θα μετακυλιστούν στους πελάτες τουλάχιστον εν μέρει. Το ανακυκλωμένο πλαστικό κατάλληλο για τρόφιμα, το οποίο ο κανονισμός απαιτεί σε αυξανόμενες ποσότητες, παραμένει ακριβότερο από το «παρθένο» υλικό και σε έλλειψη στην Ευρώπη.

Η Τζέσικα Ρόσγουολ, Επίτροπος για το Περιβάλλον, την Ανθεκτικότητα στο Νερό και την Ανταγωνιστική Κυκλική Οικονομία, χαρακτήρισε τον κανονισμό «επένδυση στο μέλλον της Ευρώπης» και δήλωσε ότι οι εναρμονισμένοι κανόνες θα μειώσουν το κόστος συμμόρφωσης μεσοπρόθεσμα.

Οι πιο έντονες «ενστάσεις» αφορούν τα χαρτιά και όχι το πλαστικό. Το άρθρο 44 υποχρεώνει έναν παραγωγό να εγγραφεί σε κάθε κράτος μέλος όπου η συσκευασία του διατίθεται για πρώτη φορά, και το άρθρο 45 απαιτεί από όσους δεν είναι εγκατεστημένοι σε μια χώρα να διορίσουν εκεί έναν εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο με γραπτή εντολή.

Στο ηλεκτρονικό εμπόριο, για παράδειγμα, προβλέπονται κανόνες ώστε να περιορίζεται ο κενός χώρος στις συσκευασίες μεταφοράς. Στην εστίαση, από το 2027 οι καταναλωτές θα αποκτήσουν δικαίωμα να χρησιμοποιούν τα δικά τους δοχεία για τρόφιμα και ποτά σε πακέτο, υπό τους όρους που προβλέπει ο Κανονισμός.

Παράλληλα, τα επόμενα χρόνια έρχονται νέες απαιτήσεις για το ανακυκλωμένο περιεχόμενο των πλαστικών συσκευασιών και για την επαναχρησιμοποίηση.

Θα επηρεάσει την τσέπη των καταναλωτών;

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η πράσινη μετάβαση των συσκευασιών θα οδηγήσει τελικά σε ακριβότερα προϊόντα.

Η απάντηση είναι ότι είναι πιθανό να υπάρξουν αυξήσεις σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, αλλά δεν υπάρχει ένας ενιαίος «φόρος συσκευασίας» που να μετακυλίεται αυτόματα στον καταναλωτή.

Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επενδύσουν σε νέα υλικά, πιο εύκολα ανακυκλώσιμες συσκευασίες, συστήματα συλλογής και επαναχρησιμοποίησης, καθώς και σε διαδικασίες συμμόρφωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το κόστος των απαιτούμενων ανακυκλωμένων υλικών μπορεί επίσης να είναι υψηλότερο από εκείνο των συμβατικών πρώτων υλών.

Ένα μέρος αυτών των επιβαρύνσεων μπορεί να απορροφηθεί από τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Ένα άλλο μέρος, όμως, ενδέχεται να περάσει στις τελικές τιμές, ιδιαίτερα σε κλάδους όπου η συσκευασία αποτελεί σημαντικό τμήμα του κόστους του προϊόντος.

Το πόσο θα επηρεαστούν οι τιμές θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες: το είδος της συσκευασίας, το προϊόν, το κόστος των πρώτων υλών, τις επενδύσεις που θα χρειαστούν οι επιχειρήσεις και, κυρίως, τον ανταγωνισμό στην αγορά.

Μπορεί τελικά να υπάρξει όφελος για τον καταναλωτή;

Ο στόχος της ΕΕ δεν είναι απλώς να επιβαρύνει τις επιχειρήσεις με νέες υποχρεώσεις. Η λογική του κανονισμού είναι ότι μια οικονομία με λιγότερα απορρίμματα και μεγαλύτερη επαναχρησιμοποίηση υλικών μπορεί μακροπρόθεσμα να μειώσει τη σπατάλη πόρων και το κόστος διαχείρισης των απορριμμάτων.

Επιπλέον, η δημιουργία κοινών κανόνων σε ολόκληρη την ΕΕ μπορεί να περιορίσει το διοικητικό κόστος για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε πολλές χώρες. Αντί να αντιμετωπίζουν διαφορετικές απαιτήσεις για τις συσκευασίες σε κάθε αγορά, σταδιακά θα λειτουργούν μέσα σε ένα περισσότερο εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Ωστόσο, το όφελος αυτό δεν θα εμφανιστεί απαραίτητα άμεσα στο πορτοφόλι του καταναλωτή. Βραχυπρόθεσμα, η μετάβαση μπορεί να κοστίσει. Μακροπρόθεσμα, η ΕΕ ποντάρει στο ότι η μείωση των απορριμμάτων, η επαναχρησιμοποίηση και η καλύτερη αξιοποίηση των υλικών θα δημιουργήσουν μια πιο αποδοτική και κυκλική οικονομία.