Βούτυρο ή ελαιόλαδο; Νέα μελέτη δίνει απάντηση

Το βούτυρο διανύει μια περίοδο «αναγέννησης», όπως περιγράφει σε δημοσίευμά του ο Economist: ενδεικτικά, στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κατά κεφαλήν κατανάλωσή του έφτασε το 2024 στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν 60 ετών.

Οι παλιές ανησυχίες για τις επιπτώσεις των λιπαρών στην καρδιαγγειακή υγεία φαίνεται να υποχωρούν, ενώ στο στόχαστρο βρίσκονται πλέον περισσότερο οι υδατάνθρακες, η ζάχαρη και τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.

Ωστόσο, μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να αμφισβητήσει την επιστροφή του βουτύρου στο καθημερινό τραπέζι. Η έρευνα υποστηρίζει ότι η αυξημένη κατανάλωσή του συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, ενώ τα φυτικά έλαια, και ιδιαίτερα το ελαιόλαδο, φαίνεται να προσφέρουν σημαντικά οφέλη για την υγεία.

Κορεσμένα το μεγαλύτερο μέρος των λιπαρών στο βούτυρο: Τι ισχύει με το ελαιόλαδο

Για να κατανοήσει κανείς τα ευρήματα, πρέπει πρώτα να γνωρίζει ότι δεν είναι όλα τα λιπαρά ίδια. Τα κορεσμένα λιπαρά αυξάνουν τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, η οποία μπορεί να συσσωρευτεί στις αρτηρίες και να συμβάλει στην εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Αντίθετα, τα ακόρεστα λιπαρά, που βρίσκονται κυρίως στα φυτικά έλαια, συμβάλλουν στη μείωση της χοληστερόλης.

Το μεγαλύτερο μέρος των λιπαρών που περιέχονται στο βούτυρο είναι κορεσμένα, γεγονός που εδώ και χρόνια οδηγεί τους επιστήμονες στην υπόθεση ότι μπορεί να επηρεάζει αρνητικά την καρδιακή υγεία. Πειραματικές μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι η αντικατάσταση του βουτύρου με φυτικά έλαια μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης.

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Internal Medicine, βασίστηκε σε δεδομένα από τρεις μακροχρόνιες έρευνες στις οποίες συμμετείχαν περίπου 220.000 Αμερικανοί επαγγελματίες υγείας. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για σχεδόν 33 χρόνια και κατέγραφαν τακτικά στοιχεία για τη διατροφή, τον τρόπο ζωής και την υγεία τους.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες βουτύρου, περίπου μία κουταλιά της σούπας ημερησίως, είχαν 15% μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν κατά τη διάρκεια της μελέτης σε σύγκριση με όσους το απέφευγαν.

Αντίθετα, οι άνθρωποι που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες φυτικών ελαίων, όπως ελαιόλαδο, σογιέλαιο ή έλαιο κανόλα, είχαν 16% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σχέση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Παρατηρητική η μελέτη για βούτυρο και ελαιόλαδο

Παρότι η μελέτη δεν κατέδειξε σαφή σύνδεση μεταξύ βουτύρου και θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα, διαπίστωσε ότι η μεγαλύτερη κατανάλωση φυτικών ελαίων συνδέεται με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η αυξημένη κατανάλωση βουτύρου συσχετίστηκε με περισσότερους θανάτους από καρκίνο. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αντικατάσταση μόλις 10 γραμμαρίων βουτύρου ημερησίως με αντίστοιχη ποσότητα φυτικού ελαίου φάνηκε να μειώνει τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο κατά 17%.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν πάντως ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, η οποία δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Ορισμένοι ειδικοί σημειώνουν ότι οι μεγάλες διαφορές στις συνήθειες των συμμετεχόντων μπορεί να επηρέασαν τα αποτελέσματα. Για παράδειγμα, στην ομάδα όσων κατανάλωναν πολύ βούτυρο υπήρχαν περίπου διπλάσιοι καπνιστές σε σχέση με όσους το απέφευγαν.

Αν κάποιος αποφασίσει να μειώσει το βούτυρο στη διατροφή του, οι ειδικοί προτείνουν να επιλέξει προσεκτικά το υποκατάστατό του. Η μαργαρίνη περιέχει λιγότερα κορεσμένα λιπαρά, ωστόσο ορισμένες μελέτες τη συνδέουν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

Το ελαιόλαδο, αντίθετα, εξακολουθεί να θεωρείται από τους περισσότερους διατροφολόγους η ασφαλέστερη και πιο τεκμηριωμένη εναλλακτική επιλογή, χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά του σε ακόρεστα λιπαρά και τα γνωστά οφέλη του για την καρδιαγγειακή υγεία.