Ο χρόνος μπροστά στην οθόνη μπορεί να βλάψει την ανάπτυξη των παιδιών κάτω των δύο ετών

Ο χρόνος που περνούν τα παιδιά ηλικίας κάτω των δύο ετών μπροστά σε οθόνες έχει συνδεθεί με μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και την ποιότητα ζωής και θα πρέπει να αποφεύγεται, σύμφωνα με μια μελέτη.

Η μελέτη προειδοποιεί ότι η χρήση οθονών κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου μπορεί να οδηγήσει σε ευρύ φάσμα αναπτυξιακών προβλημάτων και ζητά την επείγουσα διερεύνηση των κινδύνων που ενέχουν τα smartphone, τα tablet και άλλες ψηφιακές συσκευές για τα βρέφη.

Με την προσοχή να επικεντρώνεται στις ψηφιακές συνήθειες των εφήβων και στα κυβερνητικά σχέδια για την απαγόρευση της πρόσβασης των κάτω των 16 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι ερευνητές εκφράζουν ανησυχία για ένα «τυφλό σημείο» στην πολιτική όσον αφορά τα βρέφη, σε μια εποχή που η χρήση οθονών έχει ενσωματωθεί στην καθημερινή ανατροφή των παιδιών.

Ο Ρέιφ Κλέιτον, ανώτερος λέκτορας στα μέσα ενημέρωσης και την επικοινωνία στο Πανεπιστήμιο του Λιντς, ο οποίος ήταν ένας από τους επίστήμονες που διεύθυναν την έρευνα, δήλωσε ότι οι γονείς – οι οποίοι στερούνται καθοδήγησης όσον αφορά τη δική τους χρήση οθονών – «χωρίς να το θέλουν, διδάσκουν στα παιδιά και τα βρέφη να αναπτύσσουν ανθυγιεινές συνήθειες και σχέσεις με τις συσκευές με οθόνη».

«Αυτό πρέπει να αλλάξει», είπε.

Τι εντόπισε η νέα μελέτη για την έκθεση παιδιών κάτω των 2 ετών σε οθόνες

Η μελέτη, η οποία περιγράφεται ως η πιο ολοκληρωμένη ανασκόπηση μέχρι σήμερα όλων των διαθέσιμων παγκόσμιων ερευνών για το θέμα, καλεί την βρετανική κυβέρνηση να επανεξετάσει τις πρόσφατα δημοσιευμένες οδηγίες της σχετικά με τον χρόνο που περνούν τα παιδιά κάτω των πέντε ετών μπροστά σε οθόνες.

Οι οδηγίες αυτές συνιστούν την αποφυγή του χρόνου μπροστά σε οθόνες για τα παιδιά κάτω των δύο ετών, αλλά συνοδεύονται από την επιφύλαξη: «εκτός από κοινές δραστηριότητες που ενθαρρύνουν τη δημιουργία δεσμών, την αλληλεπίδραση και τη συνομιλία».

Η νέα μελέτη, ωστόσο, αποκαλύπτει ένα ευρύ φάσμα πιθανών βλαβών που συνδέονται με τον χρόνο που περνούν τα μωρά μπροστά στην οθόνη, συμπεριλαμβανομένων των μειωμένων ευκαιριών για δημιουργία δεσμών με τους γονείς και τους φροντιστές, του περιορισμένου χρόνου για σωματικό παιχνίδι με άλλα παιδιά και της περιορισμένης γλωσσικής ανάπτυξης.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η χρήση οθόνης σε τόσο μικρή ηλικία μπορεί να αυξήσει την υπερδιέγερση και τις δυσκολίες στον ύπνο, καθώς και να έχει επιπτώσεις στην υγεία των ματιών και στην παιδική παχυσαρκία. Υπάρχουν επίσης ανησυχίες ότι τα βρέφη στρέφονται προς τις ψηφιακές συσκευές για άνεση και ηρεμία, αντί να στρέφονται προς έναν γονέα.

Η ανασκόπηση, η οποία διεξήχθη από ερευνητές τεσσάρων πανεπιστημίων του Ηνωμένου Βασιλείου, γνωστούς ως «Action on Digital Device Immersive Conditions Team», δεν απέδειξε αιτιώδεις συνδέσεις μεταξύ της χρήσης οθόνης και συγκεκριμένων αναπτυξιακών διαταραχών. Ωστόσο, τόνισε κατηγορηματικά ότι «κανένα παιδί κάτω των δύο ετών δεν πρέπει να εκτίθεται τακτικά και σκόπιμα σε οθόνες. Η παθητική έκθεση είναι κοινωνικά αναπόφευκτη, οπότε η προσθήκη της σκόπιμης χρήσης επιτείνει τον κίνδυνο χωρίς κανένα ουσιαστικό όφελος».

Συνιστά να επανεξεταστούν όλες οι επίσημες οδηγίες που προτείνουν για τα παιδιά κάτω των δύο ετών τακτικό «κοινό χρόνο μπροστά στην οθόνη», «χρόνο μπροστά στην οθόνη για μάθηση», «χρόνο μπροστά στην οθόνη για επικοινωνία» και/ή «χρόνο μπροστά στην οθόνη για παιδιά με αναπηρίες ή μαθησιακές δυσκολίες», καθώς ενδέχεται να παρερμηνευθούν από τους γονείς και τους φροντιστές ως ένδειξη ασφάλειας ή ακόμη και ενθάρρυνσης.

«Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να οδηγήσει τους φροντιστές να πιστέψουν ότι ο χρόνος μπροστά στην οθόνη για τα παιδιά κάτω των δύο ετών δεν βλάπτει την ανάπτυξή τους, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση των αναπτυξιακών καθυστερήσεων και των συμπεριφορών απομόνωσης για όσους βρίσκονται ήδη σε μεγαλύτερο κίνδυνο».

Η πληροφόρηση προς την οικογένεια

Ως αποτέλεσμα των ευρημάτων τους, η ερευνητική ομάδα ζητά τη διενέργεια «αξιολόγησης κινδύνου σχετικά με τον χρόνο χρήσης οθόνης από βρέφη», προκειμένου να βοηθηθούν οι υπηρεσίες να παρέχουν στοχευμένη υποστήριξη σε οικογένειες όπου ενδέχεται να εμφανίζονται αναπτυξιακές δυσκολίες.

Η Κάρμεν Κλέιτον, καθηγήτρια οικογενειακής και πολιτισμικής δυναμικής στο Πανεπιστήμιο Leeds Trinity και συνυπεύθυνη της έρευνας, δήλωσε: «Η κυβέρνηση πρέπει να εξετάσει πώς μπορεί να συνεργαστεί καλύτερα με τις οικογένειες σχετικά με την προβληματική χρήση των οθονών, δείχνοντας παράλληλα ευαισθησία στον φόβο της κριτικής που νιώθουν πολλοί γονείς όταν ανοίγονται για τέτοια ζητήματα».

Η Άντρεα Λίντσομ, πρώην υπουργός των Συντηρητικών και ιδρύτρια του Ιδρύματος «1.001 Critical Days», δήλωσε: «Αυτή η ιστορική μελέτη αποτελεί ένα σήμα συναγερμού. Τα στοιχεία δείχνουν όλο και περισσότερο ότι οι οθόνες προσφέρουν περιορισμένα οφέλη στα μωρά και ενδέχεται να ενέχουν σημαντικούς κινδύνους κατά τη διάρκεια των πρώτων 1.001 ημερών, της πιο σημαντικής περιόδου της ανθρώπινης ανάπτυξης».

Είπε ότι οι γονείς δεν πρέπει να κατηγορούνται για ένα πρόβλημα που δεν δημιούργησαν οι ίδιοι. «Η ευθύνη δεν μπορεί να βαρύνει αποκλειστικά τους ίδιους. Γι’ αυτό κάθε οικογένεια πρέπει να έχει πρόσβαση σε ένα κέντρο υποστήριξης οικογενειών του προγράμματος “Best Start”, όπου θα μπορούν να λαμβάνουν αξιόπιστες συμβουλές και πρακτική βοήθεια κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του μωρού τους».

Η Λίντσομ ανέφερε ότι οι εταιρείες τεχνολογίας πρέπει να αναλάβουν το ρόλο τους. «Δεν πρέπει να παρουσιάζεται στους γονείς περιεχόμενο που χαρακτηρίζεται ή προωθείται ως κατάλληλο για μωρά, όταν τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο».

Ένας εκπρόσωπος του υπουργείου Παιδείας δήλωσε: «Είμαστε περήφανοι για τις πρωτοποριακές οδηγίες μας σχετικά με τη χρήση οθόνης για γονείς παιδιών κάτω των πέντε ετών, οι οποίες παρέχουν σαφή και αξιόπιστη υποστήριξη σε ένα ζήτημα που γνωρίζουμε ότι μπορεί να αποτελεί πρόκληση για τις οικογένειες».