 |
 |
Μελέτη του Γεωπονικού και του ΕΚΠΑ, που δημοσιεύτηκε στο Nutrients, ανέλυσε 4.587 επώνυμα τρόφιμα της ελληνικής αγοράς.
Μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και δημοσιεύτηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Nutrients ανέλυσε συνολικά 4.587 επώνυμα τρόφιμα που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά, αξιοποιώντας στοιχεία από τη βάση δεδομένων HelTH, η οποία συλλέγει πληροφορίες απευθείας από τις ετικέτες προϊόντων που πωλούνται σε μεγάλα ελληνικά σούπερ μάρκετ.
Η ανάλυση των χιλιάδων επώνυμων τροφίμων που πωλούνται στα ελληνικά σούπερ μάρκετ δείχνει ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα περιέχουν συχνότερα και σε μεγαλύτερο αριθμό αλλεργιογόνες ουσίες σε σύγκριση με τα λιγότερο επεξεργασμένα. Η έρευνα εξετάζει τη σχέση μεταξύ του βαθμού επεξεργασίας των τροφίμων και της παρουσίας αλλεργιογόνων, αξιοποιώντας δεδομένα από 4.587 συσκευασμένα προϊόντα που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα την περίοδο 2019–2022.
Τα προϊόντα ταξινομήθηκαν με βάση το σύστημα NOVA, το οποίο διαχωρίζει τα τρόφιμα σε τέσσερις κατηγορίες ανάλογα με τον βαθμό επεξεργασίας τους, από τα μη επεξεργασμένα ή ελάχιστα επεξεργασμένα έως τα υπερ-επεξεργασμένα. Η ανάλυση στηρίχθηκε αποκλειστικά στις δηλώσεις συστατικών και αλλεργιογόνων που αναγράφονται στις ετικέτες, όπως αυτές πωλούνται στα ελληνικά σούπερ μάρκετ.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το 72% όλων των προϊόντων δήλωνε τουλάχιστον ένα αλλεργιογόνο, είτε ως συστατικό είτε ως πιθανό ίχνος λόγω επιμόλυνσης. Παράλληλα, το 71,4% των προϊόντων κατατάχθηκε στην κατηγορία των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων. Η παρουσία αλλεργιογόνων ήταν συχνότερη στα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, όπου καταγράφηκε στο 76,1% των προϊόντων, έναντι 58% στα ελάχιστα επεξεργασμένα.
Ωστόσο, όταν η σύγκριση περιορίστηκε σε προϊόντα της ίδιας κατηγορίας τροφίμων αλλά διαφορετικού βαθμού επεξεργασίας, οι διαφορές σχεδόν εξαφανίστηκαν. Σε περισσότερες από 9 στις 10 περιπτώσεις, ο βαθμός επεξεργασίας δεν συνδέθηκε στατιστικά με το αν ένα προϊόν περιέχει αλλεργιογόνα. Διαφορές εντοπίστηκαν μόνο σε τέσσερις κατηγορίες προϊόντων, όπως τα προϊόντα ρυζιού, τα μη σοκολατούχα γλυκίσματα, οι χυμοί και τα καρυκεύματα, κατηγορίες που περιλαμβάνουν τρόφιμα με πολύ διαφορετική σύσταση και πολυπλοκότητα.
Ένα από τα βασικά ευρήματα της μελέτης αφορά τον αριθμό των διαφορετικών αλλεργιογόνων ανά προϊόν. Τα ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα περιείχαν κατά μέσο όρο περίπου ένα αλλεργιογόνο, συνήθως αυτό που σχετίζεται άμεσα με τη φύση του προϊόντος, όπως το γάλα στα γαλακτοκομικά ή η γλουτένη στα δημητριακά. Αντίθετα, τα υπερ-επεξεργασμένα προϊόντα περιείχαν κατά μέσο όρο 2,6 αλλεργιογόνα, γεγονός που συνδέεται με πιο σύνθετες συνταγές και περισσότερα συστατικά.
Η έρευνα διαχώρισε τα αλλεργιογόνα που δηλώνονται ως συστατικά από εκείνα που αναφέρονται ως ίχνη λόγω πιθανής επιμόλυνσης. Στα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, το 70,8% περιείχε αλλεργιογόνα ως συστατικά, έναντι 41,7% στα ελάχιστα επεξεργασμένα. Ο μέσος αριθμός αλλεργιογόνων συστατικών ήταν επίσης υψηλότερος στα υπερ-επεξεργασμένα. Όσον αφορά τα ίχνη αλλεργιογόνων, αυτά εμφανίστηκαν στο 45,4% των υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων και στο 28,7% των ελάχιστα επεξεργασμένων, με παρόμοιο αριθμό αλλεργιογόνων ανά προϊόν.
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η διαφοροποίηση σε προϊόντα όπως γιαούρτια, τυριά και φυτικά υποκατάστατα γάλακτος. Στις λιγότερο επεξεργασμένες εκδοχές τους, τα προϊόντα αυτά περιείχαν συνήθως μόνο το αναμενόμενο αλλεργιογόνο, ενώ στις υπερ-επεξεργασμένες εκδοχές καταγράφηκε παρουσία πολλών διαφορετικών αλλεργιογόνων, είτε ως συστατικά είτε ως ίχνη. Αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρήθηκαν σε δημητριακά πρωινού, προϊόντα ξηρών καρπών και καρυκεύματα.
Συνολικά, τα δεδομένα δείχνουν ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα που πωλούνται στην ελληνική αγορά είναι πιο σύνθετα προϊόντα, με μεγαλύτερο αριθμό αλλεργιογόνων και αυξημένη πιθανότητα διασταυρούμενης επιμόλυνσης. Ταυτόχρονα, η μελέτη καταδεικνύει ότι ο βαθμός επεξεργασίας από μόνος του δεν επαρκεί για να διακρίνει κανείς ασφαλείς επιλογές χωρίς αλλεργιογόνα μέσα στην ίδια κατηγορία τροφίμων. Η παρουσία αλλεργιογόνων συνδέεται κυρίως με τη σύσταση και την πολυπλοκότητα του προϊόντος, όπως αυτή αποτυπώνεται στις ετικέτες των τροφίμων που διατίθενται στα ελληνικά σούπερ μάρκετ.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2072-6643/15/12/2767
Αναφορά: Κατίδη Αλεξάνδρα, Στεφανία Ξανθοπούλου, Αντώνης Βλασσόπουλος, Σταμούλης Νούτσος, Κώστας Πρίφτης και Μαρία Καψοκεφάλου. 2023. “Τροφικά αλλεργιογόνα σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα σύμφωνα με το σύστημα ταξινόμησης NOVA: Ανάλυση επιπέδου ελληνικών επώνυμων τροφίμων”
Nutrients 15, αρ. 12: 2767. https://doi.org/10.3390/nu15122767
- Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Κρήτη, την Ελλάδα και όλο τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, με εγκυρότητα και αξιοπιστία, στο cna.gr
- Ακολουθήστε το cna.gr στο Facebook
- Ακολουθήστε το cna.gr στο Twitter
- Ακολουθήστε το cna.gr στο YouTube
- Ακολουθήστε το cna.gr στο Instagram
