Τι είναι το «ψηφιακό ευρώ» που φέρνει η ΕΚΤ

Στις Βρυξέλλες για έγκριση φέρνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το «ψηφιακό ευρώ», στην προσπάθειά της να θωρακίσει τους Ευρωπαίους και τις συναλλαγές τους από τις συνεχείς ανακατατάξεις στο διεθνές σκηνικό.

Ακούγοντας «ψηφιακό ευρώ», οι περισσότεροι ευλόγως μπορεί να σκέφτονται πως μιλάμε για οποιοδήποτε ευρώ αλλάζει χέρια μέσω ψηφιακής τραπεζικής συναλλαγής, όχι δηλαδή στη μορφή χαρτονομισμάτων ή κερμάτων. Κι όμως είναι κάτι άλλο.

Πρόκειται για ένα σχέδιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) που ετοιμάζεται εδώ και έξι χρόνια, ωστόσο το τελευταίο διάστημα «τρέχει» πιο γρήγορα και πλέον τίθεται στην ευχέρεια των οργάνων της ΕΕ, Συμβουλίου (δηλαδή των κυβερνήσεων των κρατών-μελών) και Κοινοβουλίου να εγκρίνουν την είσοδό του στις ζωές μας.

Κάπως απλοϊκά μιλώντας, θα μπορούσε κανείς να το περιγράψει ως μια προπληρωμένη ψηφιακή κάρτα που θα λειτουργεί ως εφαρμογή πορτοφολιού στις «έξυπνες» συσκευές μας, αλλά θα λειτουργεί υπό την αιγίδα της ΕΚΤ. Από τον τραπεζικό μας λογαριασμό θα γεμίζουμε το «ψηφιακό ευρώ» με ένα ποσό το οποίο θα μπορούμε να ξοδεύουμε κατά το δοκούν.

«Θέλουμε μια ευρωπαϊκή πρόταση, ένα ισχυρό νόμισμα που να σας βοηθά να πραγματοποιείτε συναλλαγές διαδικτυακά, από άτομο σε άτομο και μεταξύ επιχειρήσεων», είπε η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, μιλώντας στο κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua.

Γιατί χρειαζόμαστε έναν ακόμα τρόπο να πληρώνουμε;

Στην ίδια συνέντευξη η κα. Λαγκάρντ τόνισε πως το «ψηφιακό ευρώ» θα έρθει για να συμπληρώσει, όχι για να αντικαταστήσει τα μετρητά, τα οποία ούτως ή άλλως αρκετοί Ευρωπαίοι προτιμούν ακόμα.

Σε σχετικό ρεπορτάζ του Euractiv, σημειώνονται δύο λόγοι για τους οποίους το οικονομικό επιτελείο της ΕΚΤ στην Φρανκφούρτη προωθεί το «ψηφιακό ευρώ»:

Πρώτον, για να μειωθεί η χρήση μετρητών. Αυτό σύμφωνα με ειδικούς θα προσφέρει ασφάλεια σε περίπτωση κρίσεων, στο πλαίσιο ενός ψηφιακού κόσμου. «Υποστηρίζουν πως χρειαζόμαστε ένα ψηφιακό ισοδύναμο αυτού στο οποίο προστρέχουμε όταν έχουμε πρόβλημα. Στο παρελθόν, προστρέχαμε στα μετρητά. Σε τί θα προστρέχουμε σε έναν ψηφιακό κόσμο;» είπε η Μαρία Δεμερτζή που ηγείται του τομέα Οικονομικής Στρατηγικής και Χρηματο-οικονομικών στο think-tank «The Conference Board».

Δεύτερον, για λόγους γεωπολιτικούς. Οι ψηφιακές πληρωμές στη ζώνη του ευρώ κυριαρχούνται από παρόχους με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως τη Visa και τη Mastercard. Το «ψηφιακό ευρώ», από την άλλη πλευρά, θα χρησιμοποιεί ευρωπαϊκή υποδομή πληρωμών, μειώνοντας έτσι την εξάρτηση της ΕΕ από τον ολοένα και λιγότερο αξιόπιστο διατλαντικό της εταίρο.

Η δεύτερη εκλογή Τραμπ, πόσο μάλλον η επιβολή υψηλών δασμών προς τις χώρες της ΕΕ, μάλλον επιτάχυνε τις προετοιμασίες της ΕΚΤ για το «ψηφιακό ευρώ» καθώς έγινε σαφές πως, προς το παρόν τουλάχιστον, η Ευρώπη δεν μπορεί να δίνει λευκή επιταγή στις ΗΠΑ όσον αφορά την ασφάλεια των συναλλαγών στο έδαφός της.

Ψηφιακό Ευρώ: Τι αλλάζει

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, υπογραμμίζει ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά θα λειτουργεί παράλληλα με αυτά, έχοντας την εγγύηση της ΕΚΤ και την ίδια αξία με το φυσικό νόμισμα, χωρίς όμως να φέρει τόκο. «Η ευθύνη για τη διατήρηση της υποδομής εξυπηρέτησης των πελατών παραμένει στις εμπορικές τράπεζες», τονίζει χαρακτηριστικά.

1. Πρόσβαση στα ΑΤΜ σε όλη την Ευρωζώνη
Η ΕΚΤ θέτει ως στόχο κάθε πολίτης να έχει πρόσβαση σε ΑΤΜ σε απόσταση 1-3 χιλιομέτρων στις πόλεις και 5-10 χιλιομέτρων στην ύπαιθρο. Η διαθεσιμότητα χαρτονομισμάτων και κερμάτων θεωρείται κρίσιμη για την οικονομική σταθερότητα, απαιτώντας εκτεταμένα τραπεζικά δίκτυα και τοπικές υπηρεσίες.

2. Ρυθμίσεις για μετρητά και ηλεκτρονικές πληρωμές
Η ΕΚΤ δίνει έμφαση στην ισορροπία μεταξύ χρήσης μετρητών και ενίσχυσης των ηλεκτρονικών πληρωμών. Επισημαίνει ότι η άρνηση πληρωμής σε μετρητά είναι θεμιτή σε περιπτώσεις δυσανάλογων ποσών (π.χ. πληρωμή 5 ευρώ με χαρτονόμισμα 200 ευρώ), αλλά αν διαπιστωθεί ότι η μη αποδοχή μετρητών υπονομεύει το καθεστώς νόμιμου χρήματος, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να λάβουν διορθωτικά μέτρα.

3. Αυστηρό πλαίσιο για τα κρυπτονομίσματα
Η Λαγκάρντ προειδοποιεί για τους κινδύνους των ιδιωτικά εκδιδόμενων κρυπτονομισμάτων, καθώς συχνά δεν μπορούν να διατηρήσουν σταθερή αξία, γεγονός που απειλεί τον ρόλο τους ως μέσου συναλλαγής και αποθήκευσης αξίας. Ενδεικτικά, η Tether –ο μεγαλύτερος εκδότης stablecoin– εδρεύει στο Ελ Σαλβαδόρ, χώρα χωρίς πλαίσιο προληπτικής εποπτείας. Αυτή η έλλειψη διεθνούς συντονισμού μπορεί να δημιουργήσει συστημικούς κινδύνους και «τρωτά σημεία» στην παγκόσμια οικονομία.

4. Το Ψηφιακό Ευρώ – Διαφάνεια και ασφάλεια
Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί βασική, δωρεάν υπηρεσία πληρωμής, διαθέσιμη σε όλες τις χώρες της Ευρωζώνης για συναλλαγές online και offline. Θα κυκλοφορεί παράλληλα με το φυσικό ευρώ, με την ΕΚΤ να εγγυάται την εγκυρότητά του.

Η λειτουργία του θα μοιάζει με τα μετρητά: θα αποθηκεύεται σε ηλεκτρονικό πορτοφόλι που ο πολίτης θα μπορεί να δημιουργήσει μέσω της τράπεζάς του ή ενός δημόσιου φορέα διαμεσολάβησης. Η χρήση του θα είναι εφικτή σε καταστήματα, ηλεκτρονικές αγορές, πληρωμές μεταξύ ιδιωτών και άλλες καθημερινές συναλλαγές, χωρίς καμία προμήθεια.

Ένα ευρωπαϊκό εργαλείο για το μέλλον των πληρωμών

Σήμερα, 13 από τις 20 χώρες της Ευρωζώνης βασίζονται σε διεθνή σχήματα πληρωμών για τις συναλλαγές με κάρτα. Το ψηφιακό ευρώ φιλοδοξεί να καλύψει αυτό το κενό, προσφέροντας μια ευρωπαϊκή λύση ηλεκτρονικών πληρωμών που θα είναι αποδεκτή παντού, με εγγύηση ασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.