Ομιλία του Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτου Τίτου Ταμπακάκη, Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας & Χερρονήσου

1

Ομιλία του Πανοσιολ. Αρχιμανδρίτου Τίτου Ταμπακάκη, Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Πέτρας & Χερρονή-σου, εκφωνηθείσα κατά την Θεία Λειτουργία της Δ΄ Κυριακής των Νη-στειών, στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Μεγάλης Παναγίας Νεαπό-λεως. (29 Μαρτίου 2020)

Σ’ αυτή την αγιασμένη περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρα­κοστής, Σεβασμιώτατε Ποιμενάρχα, πατέρες και αδελφοί, η Ορθόδοξη Εκκλησία συνεχίζει, κάθε Κυριακή, να προβάλλει δείγματα από τους πνευματικούς θησαυρούς, τους οποίους περικλείει μέσα στα σπλάχνα της,  για να μας βοηθήσει να προχωρήσουμε στον πνευματικό αγώνα της αρετής και της αγιότητος.

Η έρημος, αν και συνήθως είναι άκαρπη και πτωχή σε υλικούς καρπούς, υπήρξε πλούσια σε καρπούς πνευματικούς. Τέτοιους πολύτιμους και άφθονους, καρπούς, χαρίζει αδιάλειπτα η Σιναϊτική έρημος από τον 3ο μ.Χ. αιώνα έως τις ημέρες μας. Όταν είχε υπερπερισσεύσει η απανθρωπία και ο απλός άνθρωπος έβλεπε να μη μετρά ο ίδιος ως πρόσωπο, αλλά ως αντικείμενο εκμεταλλεύσεως από τις κάθε μορφής δυνάμεις του κόσμου τούτου, παρατηρήθηκε το φαινόμενο οι πόλεις να ερημώνονται και οι έρημοι να μεταμορφώνονται σε πόλεις.

Αμέτρητοι ασκητές «επόλισαν» την έρημο. Το μέγεθος του αριθμού, τα ονόματα, τα πνευματικά τους κατορθώματα, τις ροές των δακρύων τους, την ταπείνωση και την αγάπη τους, μόνο ο Θεός γνωρίζει. Όσα ονόματα διασώθηκαν, είναι γνωστά ή λόγω του λαμπρού τους βίου που εντυπωσίασε ακόμα και τους συνασκητές τους και έτυχε να καταγραφούν σε ιερά κείμενα, ή από προσκυνητές που άφησαν αναμνήσεις για το πνευματικό τους μεγαλείο. Το «Γεροντικό του Σινά» περιγράφει γλαφυρά πολλές τέτοιες ψυχωφελείς διηγήσεις.

Σε ένα εκ της μεγάλης αγιοπνευματικής χορείας των Σιναϊτών Πατέρων, τον Όσιο Ιωάννη, τον συγγραφέα του κατανυκτικότατου και ψυχωφελούς συγγράμματός του που ονομάζεται «Κλίμαξ», είναι αφιερωμένη η σημερινή  Δ΄ Κυριακή των Νηστειών. Ο θείος έρωτας που φλογίζει την καρδιά του, δεν αφήνει τίποτα να μπει ανάμεσα σε αυτόν και «όν ηγάπησεν η ψυχή του», τον Θεό. Θέλει να είναι μόνος του σε μια σχισμή ενός βράχου, ανάμεσα ουρανού και γης. Να σκέπτεται, να συλλογίζεται, να προσεύχεται, να συνομιλεί με τον ουρανό, να δίνεται μοναδικά και ολοκληρωτικά στον Νυμφίο της ψυχής του Ιησού Χριστό. Εκεί στην έρημο του Σινά, μέσα στην ασκητική μοναξιά και τον θείο έρωτα «του ακροτάτου εφετού», πέρασε ο Όσιος Ιωάννης σαράντα ολόκληρα χρόνια.

Όλη η αγία πείρα και οι «μυστικές εμπειρίες» του Οσίου, βρίσκονται αποθησαυρισμένες στην «Κλίμακά» του που με πολλή ταπείνωση έγραψε, σχεδόν κατ’  επιταγή, όταν του ζητήθηκε από τον ηγούμενο της Μονής Σινά Ιωάννη. Στην «Κλίμακα»φαίνεται ότι ανέβη στο όρος Σινά και εισήλθε, ως νέος «θεόπτης» Μωυσής, στον θείο γνόφο. Διάβηκε με καθαρό νου τα σκαλοπάτια της ουράνιας κλίμακας και φθασε στον Θεό. Δέχθηκε τον θείο φωτισμό και μας παρέδωσε τις νέες «θεοχάρακτες πλάκες», με τις οποίες μπορούμε και εμείς να ανεβούμε την πνευματική κλίμακα που οδηγεί στον Θεό.

Το βιβλίο της  Κλίμακος, λόγω της μεγάλης του αξίας αναγινώσκεται συνήθως από την αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής στα περισσότερα Ορθόδοξα Μοναστήρια. Αποτελείται από τριάντα λόγους, που ο καθένας τους περιγράφει μια αρετή. Αρχίζοντας οι αρετές από τις πιο πρακτικές και προχωρώντας στις πιο θεωρητικές, ανεβάζουν τον άνθρωπο, σαν σκαλοπάτια σε ουράνια ύψη. Στην κορυφή των αρετών, ο Όσιος Ιωάννης τοποθέτησε την «αγάπη», ως την υψηλοτέρα των αρετών και αυτή που κάνει τον άνθρωπο κατ’ εξοχήν «όμοιον» με το Θεό. Μέσα από τα κεφάλαιά της αναβλύζει όλη η ευωδία της Αγιοπατερικής Παραδόσεως και αποκαλύπτεται η προσωπικότητα του Οσίου.

Όταν κάποιος γράφει, τότε ηθελημένα ή αθέλητα “βγάζει”, κατά το κοινώς λεγόμενο, τον εαυτό του. Ο Όσιος Ιωάννης, με όσα αποτυπώνει στο χαρτί, φανερώνει ότι αυτά που γράφει είναι προσωπικά του βιώματα. Γι’ αυτό και ο λόγος του είναι ζωντανός. Διεισδύει βαθειά μέσα στην ψυχή, αγγίζει τις πιο ευαίσθητες χορδές της και δημιουργεί κατάνυξη και διάθεση για προσευχή. Η «Κλίμακα» είναι διήγημα, περιγραφή των όσων είδε, άκουσε και ψηλάφισε ο Όσιος Ιωάννης. Όσοι γνώρισαν τον Θεό, δεν στύβουν το μυαλό τους για να γράψουν ωραίες σκέψεις και στοχασμούς, αλλά ο λόγος τους αναβλύζει μέσα από την καθαρή καρδιά τους. Είναι λόγος όχι περί του Θεού, αλλά είναι ο λόγος του Θεού. Αυτός ο υγιής λόγος  δεν δημιουργεί σύγχυση και προβλήματα. Αντιθέτως βοηθά στην λύση των προβλημάτων, ειρηνεύει και ξεκουράζει. Είναι τροφή χορταστική και πηγή δροσιστική για τους πεινώντας και διψώντας την αγάπη και την δικαιοσύνη του Θεού.

Αδελφοί μου, η εποχή μας χαρακτηρίζεται από πνευματική αναισθησία. Ο άνθρωπος βυθισμένος στις καθημερινές μέριμνες της ζωής, αδιαφορεί για την πνευματική του πορεία. Κουρασμένος από τον βομβαρδισμό των υλικών αγαθών, ζαλισμένος από τις σειρήνες των κάθε λογής ηδονών, απασχολημένος πώς θα αποκτήσει περισσότερα μέσα επίδειξης και δύναμης ναρκώνεται, χωρίς να μπορεί να αντιδράσει και να αναζητήσει πνευματικά στηρίγματα.

Ο ανηφορικός δρόμος της αρετής και γενικά της πνευματικής ζωής είναι, για εκείνους που επιθυμούν πρωτίστως να αποβάλλουν το κοσμικό φρόνημα και να τον ζήσουν, ένας δρόμος χωρίς τέλος, ένας δρόμος με «απέραντον… πέρας», κατά τη χαρακτηριστική έκφραση του Οσίου Ιωάννου της Κλίμακος. Γι’ αυτό και η πορεία προς την πνευματική προκοπή και τελείωση, όπως τονίζει ο Ιερός Πατήρ, δεν σταματά ούτε στην παρούσα  ζωή ούτε στη μέλλουσα. Ως εκ τούτου δεν χαρακτηρίζει μόνο τους ανθρώπους, αλλά και τους αγγέλους. Είναι μια πορεία συνεχούς ανόδου, που καταλήγει στη δόξα και στο φως της γνώσεως του Θεού.

Ο Όσιος συμβουλεύει: «Τώρα στην αρχή που θ’ αρχίσεις να ανεβαίνεις στη σκάλα, να έχεις μεγάλη υπομονή. Χρειάζεται αγώνας και μάλιστα συνεχής και σκληρός».  Υπενθυμίζει δε ότι στον αγώνα αυτό υπάρχουν άγγελοι, οι οποίοι βοηθούν και ενισχύουν και προτρέπει: «Αναβαί­νετε, αδελφοί, αναβαίνετε με προθυμίαν και χαράν την αγγελικήν αυτήν Κλίμακα, δια να φθάσωμεν εις το όρος του Κυρίου, εις τον υψηλόν θρόνον Αυτού». Αγώνας, λοιπόν, για το πώς θα θεραπεύσουμε τις κακές μας συνήθειες, τις αδυναμίες και τα πάθη μας. Ο πνευματικός αγώνας θα αυξήσει την υπομονή μας στις θλίψεις. Θα αυξήσει την αγάπη μας ακόμα και προς τους εχθρούς μας. Θα μας δώσει την δυνατότητα να είναι απλόχερη η ελεημοσύνη και η φιλανθρωπία, να καλλιεργηθούν τα δάκρυα και η μετάνοια, το πένθος, η μνήμη του θανάτου και η ταπείνωση.

Ακούσαμε στο σημερινό Ευαγγέλιο από τον Χριστό ότι «τούτο το γένος, των δαιμόνων δηλαδή, δεν μπορεί να αφανισθεί παρά μόνο με προσευχή και νηστεία».Αυτό μας διαλαλεί και ο Όσιος Ιωάννης με την ασκητική βιωτή του. Θα μπορούσαμε να πούμε και εμείς το ίδιο για τον πειρασμό που μας βρήκε τον τελευταίο καιρό, την πανδημία του κορωνοιού. Ότι τούτη η δοκιμασία χρειάζεται πολλή προσευχή και νηστεία, για να εξαφανισθεί. «Ει δύνασαι πιστεύσαι, πάντα δυνατά τω πιστεύοντι». Με αυτό τον τρόπο, με ακλόνητη Πίστη, με προσευχή και νηστεία, μέσα από τον παραπικρασμό του εγκλεισμού μας, θα στηρίξουμε τον αγώνα των γιατρών μας, που αποτελούν το θεραπευτικό χέρι του Θεού στη γη και τους πάσχοντες αδελφούς μας. Ας προσφέρουμε τη νηστεία ως θυσία, ας ταπεινωθούμε όπως έκαναν οι Νινευίτες, για να αποσπάσουμε το Μέγα  Έλεος του Θεού. Ας Τον ικετεύσουμε να εισακούσει τις προσευχές μας και να μας γλυτώσει από τον πειρασμό της ασθενείας.

Σας παρακαλούμε πολύ, ακούσετε την φωνή της Εκκλησίας. Είναι η φωνή της αγωνιώσης Μητέρας προς τα παιδιά της. Τούτο τον χρόνο της δοκιμασίας να τον ζήσουμε  πνευματικά. Μην ζήσουμε μέσα σπίτια μας το ηλεκτρονικό παραλήρημα του διαδικτυακού κόσμου ή αναζητήσουμε τηλεοπτική παρηγορία. Να προσπαθήσουμε να ηρεμήσουμε από όλα τα του κόσμου, για να επανεύρουμε τον εσωτερικό μας κόσμο, τον έσω άνθρωπο. Μην ασχοληθούμε μόνο με την ψυχαγωγία μας, αλλά και με την καλλιέργεια της ψυχής μας. Γέμισαν οι βιβλιοθήκες μας από  ρομαντικά μυθιστορήματα, η ζωή μας από ατελείωτους και ανούσιους κοινωνικούς σχολιασμούς, οι τοίχοι των σπιτιών μας από μοντέρνα τέχνη και ειδυλλιακά τοπία. Πού είναι ο λόγος του Θεού; Πουθενά. Πού είναι η εικόνα του Χριστού; Πουθενά.

Aυτές τις δύσκολες ώρες, όλοι μας, οφείλουμε να σιγήσουμε. «Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία…». Να αφήσουμε να μιλήσει στην καρδιά μας η διδασκαλία του Οσίου Ιωάννου της Κλίμακος,  τα πνευματικά συγγράμματα όπως η Πατρολογία, η Φιλοκαλία, ο Συναξαριστής, η Αμαρτωλών Σωτηρία, τα Γεροντικά, ο Όσιο Παΐσιος και Πορφύριος και άλλοι Όσιοι και Δίκαιοι, η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη, ο ψελλισμός της μονολόγιστης νοεράς προσευχής στο κομβοσχοίνι μας. Να θυμιατίσουμε τα εικονίσματά μας.

Να ανάψουμε το κερί της ψυχής μας, το οποίο έσβησε ο αέρας της εκκοσμίκευσης και να γονατίσουμε με συντριβή μπροστά στη χάρη των Αγίων. Να μην φοβόμαστε μήπως κάποιοι αιθεροβάμονες μας ονομάσουν οπισθοδρομικούς.  Αυτή η νέα σχέση με τον Θεό που θα δημιουργήσουμε θα είναι το κέρδος μας, γιατί θα μας κάνει πιο γνήσιους, πιο αληθινούς, πιο ταπεινούς, πιο υπάκουους στο θέλημά Του, πιο ειλικρινείς, καλύτερους κατά Χριστόν ανθρώπους.

Την ευκαιρία αυτής της μονώσεώς μας ας την μετατρέψουμε σε καιρό μετανοίας. Ας εισέλθουμε και εμείς, όπως  έκανε ο Όσιος Ιωάννης, στην εσωτέρα έρημο της ψυχής μας, για να ανακαλύψουμε τον Χριστό. Ο Όσιος απομονώθηκε στα έγκατα της ερήμου για να ανακαλύψει τον αληθινό του εαυτό, να ανακαλύψει τα πάθη του και στη συνέχεια να τα καταπολεμήσει με τις αρετές του Χριστού μας. Έτσι κέρδισε την αγιότητα. Έτσι έγινε φάρος για τους συνανθρώπους του. Με τον ίδιο τρόπο και εμείς θα βελτιωθούμε μέσα από τις ποικίλες δοκιμασίες, τις οποίες πρέπει να θεωρούμε επισκέψεις του Θεού, για να γίνουμε ικανότεροι να βοηθήσουμε τα παιδιά μας, τους συγγενείς, τους αδελφούς και φίλους μας, ολόκληρη την οικουμένη. Αμήν!