GMG Constructions | adv


Ορθοδοξία & Εκκλησία

Αγιος Λουκάς, ο Ευαγγελιστής Προστάτης των ζωγράφων | της Ιωάννας Κρητσωτάκη


Magali-Elounda

Άγιος που συνδυάζει πολλά χαρίσματα: ευαγγελιστής, απόστολος, ποιμένας, ασκητής, ιατρός, ενώ σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας ήταν ο πρώτος ζωγράφος της Παναγίας.

Η ευσεβής παράδοση κάνει λόγο για 70 ή 72 εικόνες με αποστολική προέλευση, αριθμός μάλλον συμβολικός που αντιστοιχεί στον ευρύτερο κύκλο των Αποστόλων κατά την Ανάληψη. Τρεις είναι οι εικονογραφικοί Θεομητορικοί τύποι που θεωρούνται ότι προέρχονται από τον Ευαγγελιστή Λουκά:

mechanical adv 2021

apostolakis adv 2

Η Παναγία η Οδηγήτρια: Η ονομασία του τύπου αυτού οφείλεται σε σχετική εικόνα της μονής των Οδηγών που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη, την οποία έστειλε από τα Ιεροσόλυμα περί το 400 η αυτοκράτειρα Αιλία Ευδοκία στην αδελφή του συζύγου της Πουλχερία. Η εικόνα αυτή κατέστη Ιερό Παλλάδιο και χρησιμοποιήθηκε τόσο σε τελετές, όσο και σε πολεμικές συγκρούσεις, ενώ είχε αποδοθεί στον Λουκά.

Η Κυκκώτισα ή Ελεούσα: Σύμφωνα με την παράδοση, γύρω στα 1100 μ.Χ. ο Βυζαντινός διοικητής της Κύπρου άρχοντας Μανουήλ Βουτομίτης πήγε για κυνήγι, αλλά χάθηκε στα δάση του Τροόδους. Αφού περιπλανήθηκε για αρκετό χρονικό διάστημα, συνάντησε έναν γέρο ερημίτη, τον Ησαΐα. Ο άρχοντας υπέδειξε πολύ άσχημη συμπεριφορά, διότι ο ασκητής, που απέφευγε οτιδήποτε κοσμικό, δεν προθυμοποιήθηκε να τον υπηρετήσει και ούτε αποκρίθηκε στις ερωτήσεις του.Κατόπιν, ο Βουτομίτης βρήκε τον δρόμο του και επέστρεψε στη Λευκωσία, όπου έπεσε βαριά άρρωστος. Ο ίδιος θεώρησε ότι η συμπεριφορά του απέναντι στον ασκητή ήταν ο λόγος που τον βρήκε ασθένεια και γι’ αυτό έστειλε αμέσως τους υπηρέτες του να τον βρουν. Όταν τον οδήγησαν μπροστά του, ο Βουτομίτης ζήτησε συγγνώμη με ταπείνωση από τον γέροντα μοναχό. Τότε αυτός ως απάντηση, προσευχήθηκε για τη θεραπεία του άρχοντα.

Γρήγορα ο Βουτομίτης έγινε καλά και υποσχέθηκε στον Ησαΐα πως θα του έδινε ό,τι του ζητούσε. Ο άγιος εκείνος άνθρωπος, ακολουθώντας τη Θεία προσταγή, παρακάλεσε τον Βουτομίτη να του φέρει από την Κωνσταντινούπολη την Εικόνα της Θεοτόκου, μία από τις τρεις δημιουργίες του Ευαγγελιστή Λουκά. Ο Βυζαντινός διοικητής δίσταζε, διότι φοβόταν πως ήταν αδύνατο να πείσει τον αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλέξιο Κομνηνό να παραχωρήσει το Άγιο Εικόνισμα που φυλασσόταν στο παλάτι. Παρόλα αυτά πήρε μαζί του τον Ησαΐα και ταξίδεψαν ως την Κωνσταντινούπολη. Εκεί βρήκαν τον βασιλιά σε μεγάλη θλίψη, αφού η μονάκριβή του κόρη ήταν βαριά άρρωστη με την ίδια ασθένεια, η οποία είχε προσβάλει και τον Βουτομίτη. Τότε ακριβώς παρουσιάστηκαν ενώπιον του. Ο Ησαΐας με όλη την δύναμη της πίστης του, προσευχήθηκε στον Θεό και τελικά η κόρη θεραπεύτηκε εντελώς. Εξήγησαν κατόπιν στον αυτοκράτορα πως ήταν θέλημα Θεού να μεταφέρουν στα βουνά του Τροόδους την Αγία Εικόνα. Για τον Αλέξιο Κομνηνό δεν ήταν εύκολο να αποχωριστεί το πολύτιμο κειμήλιο. Μόνον όταν χτυπήθηκε και ο ίδιος από την ίδια αρρώστια, αντιλήφθηκε πως ήταν θεϊκή προσταγή να δώσει την Εικόνα. Μάλιστα, όχι μόνο παρέδωσε την εικόνα αλλά χορήγησε και τα απαιτούμενα χρήματα για την ανέγερση του μοναστηριού, στο οποίο θα Την τοποθετούσαν.

Ο Ησαΐας με περισσή υπερηφάνεια και χαρά μετέφερε την εικόνα στην Κύπρο, όπου ο λαός τον υποδέχθηκε με ιδιαίτερη συγκίνηση και ευλάβεια και τον συνόδευσε από τα παράλια ως τα βουνά του Τροόδους. Ταυτοχρόνως έφθασε στο νησί και ο Βουτομίτης, που παρέδωσε στον Ησαΐα τα αυτοκρατορικά χρυσόβουλλα, τα οποία ανακήρυσσαν τη Μονή σε Σταυροπήγιο. Η συντήρηση της Μονής θα γινόταν από τα εισοδήματα των χωριών Περιστερώνα, Μήλον και Μυλικούρι.

Η Παναγία η Αγιοσορίτισσα: H Αγιοσορίτισσα είναι εικονογραφικός τύπος της Παναγίας, σύμφωνα με τον οποίο η Θεομήτωρ απεικονίζεται συνήθως ολόσωμη, στραμένη πλαγίως (είτε αριστερά, είτε δεξιά) κατά τρία τέταρτα, δεομένη με τα χέρια της στο ίδιο ύψος, ή με το ένα χέρι πιο χαμηλά. Η ονομασία Αγιοσορίτισσα δεν συνδέεται με κάποια ιδιότητα της Παναγίας, αλλά με κάποιο τοπωνύμιο. Συγκεκριμένα προέρχεται από την άγια σορό , κιβώτιο πολυτελώς κατασκευασμένο και διακοσμημένο στο οποίο βρισκόταν η αγία Ζώνη της Θεοτόκου και το οποίο βρισκόταν στο ναό της Θεοτόκου ο οποίος βρισκόταν κοντά στο ναό της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, στη συνοικία των Χαλκοπρατείων

Στον Ευαγγελιστή Λουκά αποδίδονται ,ακόμα, οι εικονες της Παναγίας του Μαχαιρά, της Παναγίας της Χρυσορροίτισσας στην Κύπρο, καθώς και ορισμένες που βρίσκονται στη Ρώμη.

Ο Λουκάς πριν γίνει χριστιανός ήταν ειδωλολάτρης και σύμφωνα με την παράδοση καταγόταν από την Αντιόχεια της Συρίας. Υπήρξε από τους στενότερους συνεργάτες του Αποστόλου Παύλου και ένας από τους τέσσερις ευαγγελιστές. Σύμφωνα με την παράδοση είναι ο συγγραφέας του τρίτου συνοπτικού Ευαγγελίου και των «Πράξεων των Αποστόλων».

ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΩΝ

Πολλές φορές, όταν ασπαζόμαστε την ιερή εικόνα ενός εκάστου των τεσσάρων Αγίων Αποστόλων και Ευαγγελιστών (Ματθαίου, Μάρκου, Λουκά, Ιωάννου) διαπιστώνουμε δίπλα στο πρόσωπό τους (είτε πάνω από το κεφάλι τους, είτε στα πόδια τους ή στο πλάι) να εικονίζεται μια μορφή που, προσδίδει σημειολογικό γνώρισμα στον Άγιο.

Ειδικότερα, δίπλα στον Ευαγγελιστή Ματθαίο εμφανίζεται ένα ανθρώπινο-αγγελικό πρόσωπο, δίπλα στον Μάρκο ένα λιοντάρι, δίπλα στον Λουκά ένα βόδι και δίπλα στον Ιωάννη ένας αετός.

Ο συμβολισμός αυτός έλκει την προέλευσή του από την ίδια την Αγία Γραφή.

Στο βιβλίο των προφητειών του Ιεζεκιήλ, διαβάζουμε για το θαυμαστό όραμα που ο Προφήτης είδε, όταν άνοιξε ο ουρανός και η δόξα του Θεού αποτυπώθηκε μεταξύ τεσσάρων ζώων, που η ομοίωση των προσώπων τους ήταν <<πρόσωπον ανθρώπου και πρόσωπον λέοντος και πρόσωπον μόσχου και πρόσωπον αετού>> (Ιεζεκιήλ Α΄, 10).

Τα τέσσερα αυτά χαρακτηριστικά-ιδιότητες είχε ο Μεσσίας Χριστός, ο Υιός και Λόγος του Θεού, τον οποίο περιέγραψαν οι τέσσερις Ευαγγελιστές.

Έτσι, ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, αναφερόμενος στον Χριστό και αποδεικνύοντας ότι είναι πραγματικά από το γένος του Δαυίδ και του Αβραάμ, αναμενόμενος Μεσσίας, Τον παρουσιάζει στο Ευαγγέλιό του κατά τον ανθρώπινο και μεσσιανικό Του χαρακτήρα. Γι΄αυτό και λαμβάνει – το πλησίον του Ματθαίου ζώο – ανθρώπινη μορφή.

Ο Ευαγγελιστής Μάρκος, περιγράφει στο Ευαγγέλιό του τον ηγεμονικό και βασιλικό χαρακτήρα του Χριστού, γι αυτό δίπλα του εικονίζεται το λιοντάρι (που έχει ηγεμονικό χαρακτήρα και δεσπόζει των άλλων ζώων).

Ο Ευαγγελιστής Λουκάς, έχει δίπλα του το μοσχάρι, διότι περιγράφει τον ιερατικό χαρακτήρα του Χριστού (ως γνωστόν, στην Παλαιά Διαθήκη το μοσχάρι ήταν άμεσα συνυφασμένο με τις ιερουργίες).

Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης (ο Θεολόγος), έχει δίπλα του τον αετό, ως υψιπέτης της θεολογίας, αφού περιέγραψε πάνω από οποιονδήποτε άλλον την θεότητα του Χριστού και θεολόγησε σε ύψιστο βαθμό με τα ιερά του γράμματα (ως γνωστόν, ο αετός δεσπόζει στο ύψος των αιθέρων πάνω από κάθε πτηνό).

Δηλαδή, συμπερασματικά, όπως ακριβώς τα τέσσερα Ευαγγέλια εικονίζουν τους τέσσερις βασικούς χαρακτήρες του Χριστού – ανθρώπινο, ηγεμονικό, ιερατικό, θεϊκό – τους οποίους περιέγραψε κάθε Ευαγγελιστής χαρακτηριστικά, έτσι και οι μορφές των τεσσάρων αυτών ζώων εικονίζονται συμβολικά δίπλα στους Ευαγγελιστές, σε μαρτυρία και απόδειξη των ιδιοτήτων αυτών του Χριστού.

*Ιωάννα Κρητσωτάκη – Δρακωνάκη, θεολόγος, πιστοποιημένη εκπαιδευτικός στη «Διαπολιτισμική και Συμπεριληπτική Εκπαίδευση» από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και στη “Διοίκηση και Οργάνωση Εκπαιδευτικών μονάδων” μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΕΚΠΑ με ειδίκευση στη «Σχολική Θρησκευτική Αγωγή».










Ιωάννα Κρητσωτάκη

Ονομάζομαι Κρητσωτάκη Ιωάννα και διαμένω μόνιμα στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. Είμαι παντρεμένη με το Χαρίδημο Δρακωνάκη και έχουμε ένα γιο 11 ετών, το Μιχάλη. Πτυχιούχος του τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κάτοχος πιστοποιητικού «Διοίκησης και οργάνωσης εκπαιδευτικών μονάδων» , καθώς και του «Ιnternational Diploma in Travel and Tourism» από τη Vellum International. Πρόσφατα έλαβα την πιστοποίηση από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου πάνω στη «Διαπολιτισμική και συμπεριληπτική εκπαίδευση». Γνωρίζω άριστα Αγγλικά (κάτοχος Proficiency) και υπολογιστές (ECDL) Έχω απασχοληθεί στο παρελθόν ως ωρομίσθια και αναπλήρωτρια θεολόγος σε σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην περιφεριακή ενότητα Κρήτης παράλληλα με την καλοκαιρινή μου απασχόληση σε ξενοδοχειακές μονάδες της περιοχής όπου κατοικώ. Έχω βραβευτεί με το βραβείο Δασκαλάκη, ως μια εκ των 70 καλύτερων ξενοδοχουπαλλήλων της Κρήτης το 2017, με ταυτόχρονη αρθογραφία θεολογικού περιεχομένου σε τοπικά ΜΜΕ, συμμετοχή σε εσπερίδες π.χ. 100 χρόνια από την κοίμηση του Αγίου Νεκταρίου συνεργασία Παγκρητίου Συνδέσμου Θεολόγων και Ι.Μ. Πέτρας και Χερρονήσου-Αύγουστος 2020 (διαδικτυακή επανάληψη σε συνεργασία με την Ι.Μ. Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου το Νοέμβριο 2020), διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων π.χ. Τα Πάθη τα Σεπτα, υπό την αιγίδα του Πολιτιστικού Οργανισμού Δήμου Αγίου Νικολάου το 2015), ομιλίες στο Σύλλογο Προστασίας Αγένητου Παιδιού «ΠΑΝΑΓΙΑ Η ΠΑΝΤΑΝΑΣΣΑ» στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης.Αυτή την περίοδο βρίσκομαι σε αναμονή πρόληψης για την ερχόμενη σχολική περίοδο ως αναπληρώτρια θεολόγος, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθώ μεταπτυχιακές σπουδές στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με ειδίκευση στη «Σχολική Θρησκευτική Αγωγή»

Σχετικά άρθρα

Back to top button